Wat hebben India en Pakistan gewonnen – en verloren – tijdens hun militaire confrontatie?

Pakistan en India hebben op 10 mei een wapenstilstand overeengekomen na vier dagen van intense gevechten. Deze wapenstilstand trok beide landen terug van de rand van een volledige oorlog, na dagen van snel oplopende militaire spanningen. Nu is er een strijd om de narratieven ontstaan, waarbij elk land de “overwinning” claimt over de ander.

Het conflict barstte los nadat gewapende mannen op 22 april 26 burgers in Pahalgam, in het door India bestuurde Kasjmir, vermoordden. Een weinig bekende gewapende groep, The Resistance Front (TRF), eiste aanvankelijk de verantwoordelijkheid op, terwijl India Pakistan beschuldigde van steun aan deze groep. De Indiase premier Narendra Modi beloofde vergelding, hoewel Pakistan elke betrokkenheid ontkende.

Na een reeks diplomatieke maatregelen tussen de buren explodeerden de spanningen militair. Vroeg op de ochtend van 7 mei vuurden India raketten af op wat het beschouwde als “terroristen” bases, niet alleen in het door Pakistan bestuurde Kasjmir, maar ook op vier locaties in de Punjab-provincie van Pakistan.

In de daaropvolgende dagen lanceerden beide partijen dodelijke drone-aanvallen op elkaars grondgebied en beschuldigden elkaar van het initiëren van de aanvallen.

De spanningen bereikten een hoogtepunt op zaterdag toen India en Pakistan raketten op elkaars militaire bases afvuurden. India richtte zich aanvankelijk op drie Pakistaanse luchtbases, waaronder één in Rawalpindi, de garnizoensstad die de hoofdkwartieren van het Pakistaanse leger herbergt, voordat het projectielen op andere Pakistaanse bases lanceerde. De raketten van Pakistan richtten zich op militaire installaties aan de grens met India en in het door India bestuurde Kasjmir, waarbij ten minste vier faciliteiten werden getroffen.

Toen de wereld zich voorbereidde op een totale oorlog tussen de nucleaire buren, kondigde de Amerikaanse president Donald Trump een wapenstilstand aan, die hij beweerde te hebben bemiddeld. Pakistan toonde dankbaarheid aan de VS, terwijl India volhield dat de beslissing om de strijd te staken uitsluitend door de twee buren was genomen zonder enige tussenkomst van een derde partij.

Sinds de aankondiging hebben beide landen persconferenties gehouden, waarbij ze “bewijs” presenteerden van hun “prestaties”. Op maandag spraken hoge militaire functionarissen van India en Pakistan telefonisch met elkaar en beloofden ze de wapenstilstand in de komende dagen te handhaven.

Echter, analisten zeggen dat geen van beide partijen werkelijk kan claimen de crisis na 22 april met een definitief voordeel te zijn uitkomen. In plaats daarvan kunnen zowel India als Pakistan strategische winst claimen, terwijl ze ook verliezen hebben geleden.

Internationale aandacht voor Kasjmir: Pakistan’s winst

De militaire impasse van vorige week – net als drie van de vier oorlogen tussen India en Pakistan – had zijn oorsprong in het geschil tussen de twee landen over de regio Kasjmir. Pakistan en India besturen verschillende delen van Kasjmir, samen met China, dat twee smalle stroken bestuurt. India claimt heel Kasjmir, terwijl Pakistan het deel claimt dat India bestuurt – maar niet het bondgenoot van Islamabad, China.

Na de oorlog van 1971 tussen India en Pakistan, die leidde tot de oprichting van Bangladesh, ondertekenden New Delhi en Islamabad de Simla-overeenkomst, die onder andere verplichtte tot het oplossen van “hun geschillen op vreedzame wijze door middel van bilaterale onderhandelingen”.

India heeft sindsdien betoogd dat het geschil over Kasjmir – en andere spanningen tussen de buren – alleen bilateraal kan worden opgelost, zonder tussenkomst van derden. Pakistan heeft echter VN-resoluties aangehaald om de wereldgemeenschap op te roepen een rol te spelen in het aandringen op een oplossing.

Op zondag zei Trump dat de VS bereid waren te helpen bij het bemiddelen van een oplossing voor het geschil over Kasjmir. “Ik zal met jullie beiden samenwerken om te zien of, na duizend jaar, er een oplossing kan worden gevonden met betrekking tot Kasjmir,” postte de Amerikaanse president op zijn Truth Social-platform.

Walter Ladwig, een senior docent aan King’s College in Londen, zei dat het laatste conflict Pakistan een kans gaf om de kwestie Kasjmir te internationaliseren, wat al lange tijd een strategisch doel was.

In tegenstelling tot dat, zei hij, moest India een wapenstilstand accepteren die extern werd bemiddeld, in plaats van het conflict op zijn eigen voorwaarden te beëindigen.

Sudha Ramachandran, de Zuid-Azië redacteur voor het tijdschrift The Diplomat, zei dat Modi’s regering in India mogelijk haar nationalistische achterban heeft versterkt door de militaire operatie, hoewel het ook enkele binnenlandse politieke punten kan hebben verloren met de wapenstilstand.

“Het kon punten scoren onder zijn nationalistische hawkish steunbasis. Maar de wapenstilstand is niet goed ontvangen door de hardliners,” zei Ramachandran.

‘Terrorisme’ benadrukken: India’s winst

Analisten zeggen echter ook dat de spanningen van vorige week, en de aanleiding in de vorm van de aanval in Pahalgam, India ook heeft geholpen. “Diplomatiek gezien slaagde India erin de internationale aandacht opnieuw te richten op door Pakistan gesteunde militante groepen, en vernieuwde oproepen voor Islamabad om betekenisvolle actie te ondernemen,” zei Ladwig.

Hij verwees naar “de reputatieschade [voor Pakistan] van opnieuw geassocieerd te worden met militante groepen die vanuit zijn grondgebied opereren.”

“Terwijl Islamabad betrokkenheid ontkende en opriep tot neutrale onderzoeken, ligt de bewijslast in internationale fora steeds meer bij Pakistan om proactieve tegenterrorisme-inspanningen aan te tonen,” voegde Ladwig toe.

India beschuldigt Pakistan al lange tijd van het financieren, trainen en onderdak bieden aan gewapende groepen die de afscheiding van Kasjmir van India steunen. Pakistan volhardt in de bewering dat het alleen diplomatieke en morele steun biedt aan de afscheidingsbeweging in Kasjmir.

Vliegtuigen neerhalen kan Pakistan’s winst zijn

India claimde dat zijn aanvallen op 7 mei meer dan 100 “terroristen” hadden gedood. Pakistan zei dat de Indiase raketten moskeeën en woongebieden hadden getroffen, met 40 burgerslachtoffers, waaronder kinderen, en 11 militaire medewerkers. Islamabad beweerde ook dat het zijn jachtvliegtuigen had opgestuurd om te reageren en meerdere Indiase jets had neergehaald.

India heeft deze claims niet bevestigd of ontkend, maar het leger van Pakistan heeft publiekelijk details gedeeld die volgens hen de vliegtuigen identificeren die zijn neergeschoten. Franse en Amerikaanse functionarissen hebben bevestigd dat India ten minste één Rafale- en één Russisch gemaakt vliegtuig heeft verloren.

Met beide landen die het erover eens zijn dat de vliegtuigen van beide zijden de grens niet zijn overgestoken, suggereert de aanwezigheid van wrakstukken van een neergestort vliegtuig op door India bestuurd grondgebied dat het waarschijnlijk Indiase vliegtuigen waren, zeggen analisten.

Muhammad Shoaib, een academicus en veiligheidsanalist aan de Quaid-i-Azam Universiteit in Islamabad, noemde India’s aanvallen tegen Pakistan een strategische miscalculatie. “Hun inschatting van Pakistan’s vermogen om terug te slaan was fout,” zei hij.

Toch zei Ludwig dat het een vergissing zou zijn om de betekenis van eventuele Pakistaanse successen, zoals het mogelijk neerhalen van Indiase jets, te overschatten. “Dit zijn op zijn best symbolische overwinningen. Ze vertegenwoordigen geen duidelijke of ondubbelzinnige militaire winst,” zei hij.

Verdere reikwijdte over de grens kan India’s winst zijn

In veel opzichten zeggen analisten dat de meer substantiële militaire prestatie die van India was. Naast Kotli en Muzaffarabad in het door Pakistan bestuurde Kasjmir, richtten Indiase raketten op 7 mei zich ook op vier locaties in Punjab, de meest bevolkte staat van Pakistan en het economische zenuwcentrum van het land.

In de volgende twee dagen vuurde India ook drones af die diep het Pakistaanse grondgebied binnenkwamen, inclusief grote Pakistaanse bevolkingscentra zoals Lahore en Karachi. En op 10 mei troffen Indiase raketten drie Pakistaanse luchtbases die dieper in de Punjab van Pakistan lagen dan de Indiase bases die Pakistan die dag in India aanviel.

Simpele gezegd, India toonde een grotere reikwijdte aan dan Pakistan. Het was de eerste keer sinds de oorlog van 1971 tussen hen dat India erin slaagde om Punjab te raken.

Het lanceren van een militaire reactie niet alleen over de Line of Control, de facto grens van de twee landen in Kasjmir, maar diep in Pakistan, was India’s primaire doel, zei Ramachandran. En India bereikte dat.

Ludwig zei ook dat India’s succes in het richten op Punjab een ernstige schending van Pakistan’s defensieve houding vertegenwoordigde.

Zal de wapenstilstand standhouden?

Militaire functionarissen van beide landen die maandag spraken en de wapenstilstand overeenkwamen, stemden ook in met het nemen van onmiddellijke stappen om hun troepen aanwezigheid langs de grenzen te verminderen. Een tweede ronde van gesprekken wordt binnen 48 uur verwacht.

Echter, later op die dag zei premier Modi dat de gevechten slechts “gepauzeerd” waren.

Toch gelooft Mir van het Stimson Center dat de wapenstilstand kan standhouden. “Beide partijen staan voor beperkingen en kansen die zijn ontstaan tijdens de afgelopen week, wat, in balans, een wapenstilstand een betere uitkomst voor hen maakt,” zei hij.

Ladwig steunde die visie en zei dat de wapenstilstand wederzijds belang in de-escalatie weerspiegelt, zelfs als het de spanningen die tot de crisis leidden niet oplost.

“India heeft de spelregels in deze episode aanzienlijk veranderd. De Indiase regering lijkt de strategie volledig te hebben losgelaten die Islamabad en Rawalpindi in staat stelt geloofwaardige ontkenning te claimen met betrekking tot anti-Indiase terroristische groepen,” zei hij.

“Wat de Pakistaanse overheid en het leger doen met groepen op hun grondgebied lijkt de sleutel te zijn in het bepalen hoe robuust de wapenstilstand zal zijn.”

Shoaib van de Quaid-i-Azam Universiteit, die ook een onderzoeksmedewerker is aan de George Mason Universiteit in de VS, benadrukte het belang van voortdurende dialoog. Hij waarschuwde dat het handhaven van de vrede zal afhangen van de veiligheidsdynamiek in zowel het door India bestuurde Kasjmir als de Pakistaanse provincie Balochistan.

Net zoals India Pakistan beschuldigt van het steunen van grensoverschrijdende afscheiding, beweert Islamabad dat New Delhi een afscheidingsinsurgentie in Balochistan steunt, een claim die India ontkent.

“Elke volgende uitbarsting van geweld heeft het potentieel om bloederiger en wijdverspreider te worden,” zei Shoaib. “Beide partijen, die een oorlog van uitputting aangaan, kunnen aanzienlijke schade toebrengen aan stedelijke bevolkingen, zonder iets te winnen uit het conflict.”