Waar in Europa besparen huishoudens het meest van hun inkomen?

Waar in Europa sparen huishoudens het meest van hun inkomen?

De netto besparingspercentages van huishoudens verschillen sterk in Europa, waarbij Griekenland het enige land is waar huishoudens meer uitgeven dan ze verdienen. Experts wijzen op voorzorgsredenen en pensioen als de belangrijkste motieven voor sparen.

Mensen sparen om verschillende redenen, wat hen helpt om rijkdom op te bouwen en zich voor te bereiden op onverwachte uitgaven. Een recente studie onthulde dat bijna tweederde van de Europeanen om voorzorgsredenen spaart, terwijl pensioen het belangrijkste motief is voor de helft van hen.

Dus, in welke Europese landen sparen mensen het meest? En hoeveel van hun besteedbaar inkomen zetten Europeanen daadwerkelijk opzij? Netto huishoudsparen vertegenwoordigt het deel van het huishoudinkomen dat niet wordt besteed aan eindverbruik.

Volgens de OESO variëren de netto besparingspercentages van huishoudens sterk in Europa. In 2024 of 2025 variëren ze van -9,3% in Griekenland tot 14,7% in Zweden en Hongarije, vergeleken met een EU-gemiddelde van 8,1%.

Griekenland: Waar uitgaven het inkomen overstijgen

Griekenland is het enige land met negatieve cijfers. Dat betekent dat huishoudens daar meer uitgeven dan hun netto besteedbaar inkomen, ofwel putten uit opgebouwde besparingen of lenen om hun uitgaven te financieren. Samen met Hongarije en Zweden overschrijdt het netto besparingspercentage in Tsjechië (13,7%), Frankrijk (12,8%), Duitsland (10,3%) en Nederland (10,2%) de 10%.

Ook Spanje (9,2%) en Ierland (9%) blijven boven het EU-gemiddelde.

VK en Italië: De grote economieën met de laagste besparingspercentages

Terwijl Frankrijk, Duitsland en Spanje hogere besparingspercentages hebben dan het EU-gemiddelde, laten het VK (4,7%) en Italië (3,2%) relatief lagere cijfers zien. In Letland is het percentage nul — wat betekent dat huishoudens elke cent van hun inkomen uitgeven. Slowakije (2%), Estland (3%), Portugal (3,4%) en Litouwen (3,8%) zitten allemaal onder de 4%. Twee Noordse landen vallen ook onder het EU-gemiddelde: Denemarken (7,5%) en Finland (4,4%).

Het berekenen van besparingspercentages is lastig

“Het berekenen van de besparingspercentages van huishoudens is erg lastig, en het vergelijken tussen landen is nog moeilijker,” zei Michael Haliassos, een professor aan de Goethe Universiteit in Frankfurt. Hij wees op de moeilijkheden bij het meten van zowel het besteedbare inkomen als het huishoudverbruik. Inkomen is gevoelig voor verkeerde rapportage of het niet rapporteren, vaak uit angst voor belastingautoriteiten of zorgen over vertrouwelijkheid.

Verbruik is daarentegen moeilijk vast te leggen in enquêtes, omdat het onderhevig is aan herinneringsproblemen, en de benaderingen om deze meetproblemen aan te pakken kunnen per land verschillen.

De situatie in Griekenland

Haliassos merkte op dat Griekenland tijdens de dieptepunten van de staatschuldencrisis in 2015 het hoogste percentage huishoudens had met consumptie boven inkomen in de EU, en het tweede hoogste (na Roemenië) zelfs rond 2020 tijdens de COVID-19-pandemie, toen de consumptiemogelijkheden dramatisch daalden. Het besparingspercentage van Griekenland was voornamelijk positief in het begin van de jaren 2000, hoewel het een paar keer kortstondig onder nul dook. De dingen veranderden scherp vanaf 2010, toen de schuldencrisis het percentage diep in de negatieve cijfers duwde, met een laagste punt van -16,5% in 2013. Het heeft zich nooit echt hersteld.

Na een lichte terugkeer naar bijna nul in 2021, zakte Griekenland weer naar -12,2% in 2022 en is sindsdien rond de -9% gebleven.

Het EU-gemiddelde bleef gedurende dezelfde periode over het algemeen stabiel, met een scherpe stijging naar 12,4% in 2020, aangezien lockdowns door de pandemie huishoudens minder te besteden lieten hebben.

Griekenland was een van de EU-landen in 2024 waar het gemiddelde niveau van aangepast bruto besteedbaar inkomen per hoofd van de bevolking meer dan 20,0% onder het EU-gemiddelde lag, volgens Eurostat.

Michael Haliassos benadrukte dat er geen aanhoudend hoge en lage spaarders zijn onder de EU-landen, maar dat ze onderhevig zijn aan de verschillende reacties van landen op diverse crises. “Belangrijke determinanten van het besparingspercentage zijn de leeftijdsopbouw van de bevolking en de responsiviteit van verschillende leeftijds- en beroepsgroepen van huishoudens op de daaropvolgende crises,” zei hij.

Waarom sparen Europeanen? De rol van sociale vangnetten

Charles Yuji Horioka en Luigi Ventura ontdekten dat de genereusiteit van sociale vangnetten lijkt te beïnvloeden hoe belangrijk individuele spaarmotieven zijn. Mensen hebben de neiging om minder te sparen voor pensioen in landen met genereuze publieke pensioenen, en minder voor onverwachte uitgaven in landen met sterke publieke gezondheidszorgsystemen. “Deze bevindingen suggereren dat de pensioen- en voorzorgsmotieven de dominante motieven voor sparen in Europa zijn, deels omdat sociale vangnetten niet volledig adequaat zijn,” aldus hun NBER-paper gepubliceerd in 2025.