De impact van de Iran-oorlog op de olie- en energiepolitiek
Het is tijd om Big Oil en nationale veiligheid toe te voegen aan de lijst van politieke en economische dynamieken die Trump met succes in chaos heeft gegooid. De duizelingwekkende effecten van de oorlog in Iran lijken een einde te maken aan een lange periode waarin de groeiende productie van olie en gas in de VS ervoor zorgde dat Amerikaanse politieke leiders zich minder zorgen maakten over de energiegerelateerde risico’s van militaire interventies. Energie-executives hoefden zich ook geen zorgen te maken over het buitenlandse beleid van de VS als een groot risico voor hun bedrijf.
De oorlog in Iran, samen met de nominale overname van Venezuela door Trump, heeft de energie- en buitenlandse politiek weer met elkaar verbonden op onvoorspelbare manieren. Energie-executives maken zich opnieuw zorgen. Gedurende bijna twee decennia hebben leiders van beide partijen gesteld dat de schalieboom, die een enorme hoeveelheid Amerikaanse olie en gas op de wereldmarkt bracht, de afhankelijkheid van buitenlandse ruwe olie zou beëindigen. Dit zou de complexe militaire betrokkenheid in de Perzische Golf, die de buitenlandse politiek van de VS sinds de jaren ’70 heeft gedomineerd, verminderen.
De overaanbod op de wereldmarkt, deels ontstaan door deze boom, zorgde ervoor dat de Verenigde Staten minder blootgesteld waren aan prijsstijgingen dan Azië en Europa. Dit leidde de Trump-administratie ertoe om de aanvallen van de VS en Israël op Iran afgelopen maand als relatief laag risico te beschouwen vanuit economisch perspectief. Echter, de aanvallen in maart en de daaropvolgende wraakacties maakten duidelijk dat problemen in de Perzische Golf nog steeds gevolgen hebben voor wereldwijde energievoorzieningen en voor Big Oil en Big Gas, wiens investeringscalculaties in de war zijn geschopt.
Deze situatie heeft een wereldwijde energiecrisis in gang gezet. Dankzij de mechanismen van de Amerikaanse raffinage-industrie waren Amerikanen minder beschermd tegen een prijsstijging dan men zou verwachten. Terwijl hoge prijzen een financiële buffer bieden voor olie- en gasbedrijven, heeft de oorlog allerlei onzekerheid in hun investeringsbeslissingen gebracht, wat de gesprekken op de CERAWeek-industriële conferentie in Houston domineerde. De oorlog heeft plotseling concepten zoals escortes voor olietankers, voor het eerst gebruikt tijdens de Iran-Irak-oorlog van 1987-88, weer op de agenda gezet.
Energie-executives hebben zich ingespannen om voorstellen te annuleren, zoals het opnieuw opleggen van het exportverbod op ruwe olie dat voormalig president Barack Obama en de Republikeinen in het Congres in 2015 hebben opgeheven. Ze zijn verrassend expliciet geweest over de militaire uitkomsten die ze willen zien. “Als je met de CEO’s van de American Petroleum Institute praat, willen zij ook ervoor zorgen dat we de klus in Iran afmaken. We kunnen Iran niet in een positie laten waarin ze de straat kunnen controleren met een drone die ze op een willekeurige dag het straat op schieten,” aldus API-president Mike Sommers.
Het is moeilijk om een industrie te noemen die nauwer verbonden is met het buitenlandse beleid van de VS dan de olie- en gassector. Franklin Roosevelt sloot als eerste een deal met de Saoedische koningen om veiligheid te bieden in ruil voor olie. Jimmy Carter was in 1980 de eerste president die verklaarde dat de Verenigde Staten Amerikaanse soldaten in gevaar zouden brengen om de controle over de Perzische Golf te ontzeggen aan een buitenlandse mogendheid. In de daaropvolgende decennia werd het Amerikaanse leger ingezet om de Straat van Hormuz te beschermen en olie-rijk Koeweit te bevrijden van de binnenvallende troepen van Saddam Hoessein. De invasie van Irak door George W. Bush in 2003 had vele redenen, maar de noodzaak om de Amerikaanse dominantie in de energie-rijke regio te waarborgen was er zeker één van.
Zelfs op het hoogtepunt van de inspanningen van de Biden-administratie om investeringen in wind- en zonne-energie te revolutioneren, ging olie nergens heen. Ambtenaren van beide partijen beweerden dat de Amerikaanse productie het land zou beschermen tegen energie-shocks en kostbare militaire verplichtingen. De VS heeft zijn gasproductie gebruikt om Europa te helpen overleven na de energie-effecten van de Russische invasie van Oekraïne en vier jaar oorlog.
Volgens Meghan O’Sullivan, die twee jaar lang plaatsvervangend Nationale Veiligheidsadviseur voor Irak en Afghanistan was onder George W. Bush, heeft er een duidelijke verschuiving plaatsgevonden. “Energie had aan belang ingeboet — niet omdat het niet meer belangrijk was, maar omdat overvloed de rekensom veranderde,” zei ze vorige week. “Met de Verenigde Staten die genieten van een productieboom en wereldmarkten die breed aanbod leveren, hoefden beleidsmakers niet meer te denken aan energie als een beperkende factor voor het buitenlandse beleid, noch als een centraal doel ervan.”
Nu, betoogt O’Sullivan, tonen de dynamiek in Iran, de nominale overname van Venezuela door de Trump-administratie en de Amerikaanse brandstofblokkade van Cuba aan dat energiebelangen opnieuw als een instrument en doelwit worden gebruikt. De Trump-administratie heeft bijna alles gedaan wat mogelijk was om de klimaat- en milieuregels van Biden en Obama op nationaal niveau terug te draaien, maar haar acties met betrekking tot olie en gas in het buitenland zijn minder voorspelbaar geweest.
Neem de poging van de Trump-administratie om de Venezolaanse leider Nicolás Maduro te vangen in januari: Nadat de president Amerikaanse bedrijven had opgeroepen om te investeren in het olie-rijke maar belegerde land, waren olie- en gasexecutives teleurgesteld — met ExxonMobil CEO Darren Woods die het land “oninvesteerbaar” noemde voor het moment. Dat kan veranderen, omdat de binnenlandse schalieboom afneemt, olie- en gasbedrijven weer naar het buitenland kijken — terug naar het Midden-Oosten, naar eens-chaotische, nu-stabiele productievelden in Irak en Libië. Maar een “hogere geopolitieke risicopremie in de regio is niet nuttig voor hen,” aldus Jason Bordoff, directeur van het Center on Global Energy Policy aan Columbia, en senior directeur voor energie en klimaatverandering op Barack Obama’s Nationale Veiligheidsraad.
Op de korte termijn is het nog niet duidelijk of Trump zijn dreiging om de Straat van Hormuz te verlaten zal waarmaken — of dat hij het Amerikaanse leger zal inzetten om deze op de een of andere manier te beveiligen. Wat duidelijk is? In een wereld waar olie en gas nog steeds de koning zijn, is de Verenigde Staten niet zo “energie-dominant” als het lijkt, ongeacht wie aan de macht is.
Geef een reactie