Bangladeshese leider eist gerechtigheid voor Rohingya en ‘veilige terugkeer’ naar Myanmar

Chief Advisor van de interim-regering van Bangladesh, Muhammad Yunus, spreekt op een internationale conferentie in Cox’s Bazar, Bangladesh op 25 augustus, gericht op het aanpakken van de situatie van Rohingya-vluchtelingen.

De interim-leider van Bangladesh, Muhammad Yunus, heeft gewaarschuwd dat zijn land niet langer in staat is om extra steun te bieden aan de 1,5 miljoen Rohingya-vluchtelingen die het herbergt. Hij roept de internationale gemeenschap op om te werken aan een plan voor de vrijwillige terugkeer van deze vervolgde minderheid naar hun thuisland Myanmar.

Tijdens een twee dagen durende conferentie in Cox’s Bazar, ter gelegenheid van de achtste verjaardag van de massale uitzetting van de overwegend moslim minderheid uit de Rakhine-staat in Myanmar, heeft de Nobelprijswinnaar voor de Vrede een zevenpuntenplan gepresenteerd dat gericht is op het waarborgen van de veilige en vrijwillige terugkeer van de vluchtelingen.

“Hun recht om terug te keren naar hun eigen huis en thuisland moet worden gewaarborgd,” zei hij en drong er bij alle partijen op aan om “een praktische routekaart te ontwikkelen voor hun veilige, waardige, vrijwillige en duurzame terugkeer… De tijd voor actie is nu.” Yunus deed ook een oproep aan donoren om de dalende financiering om te keren, waarbij hij benadrukte dat verhoogde ondersteuning essentieel is om levensreddende hulpprogramma’s in stand te houden.

Zijn voorstellen vragen om een onmiddellijke stopzetting van het geweld in Myanmar, de oprichting van dialoogplatforms om spanningen tussen etnische groepen te verlichten, en een sterkere betrokkenheid van ASEAN en regionale machten om de stabiliteit te herstellen.

Yunus drong er bij regeringen wereldwijd op aan om standvastig te blijven tegen Myanmar’s “gruwelijke misdaad van etnische zuivering” en om hun relaties met het militaire regime van het land te heroverwegen. Hij pleitte ook voor hernieuwde inspanningen op het gebied van verantwoording bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) en het Internationaal Strafhof (ICC), en benadrukte dat gerechtigheid centraal staat bij het beëindigen van de genocide en het waarborgen van een veilige terugkeer voor de Rohingya.

Bijna 800.000 Rohingya zijn in augustus 2017 naar Bangladesh gevlucht na een brute militaire onderdrukking die door de Verenigde Naties als genocide is bestempeld. Duizenden anderen zijn sindsdien aangekomen. “De impact op onze economie, middelen, milieu, ecosysteem, samenleving en bestuur is enorm geweest. Ik dank onze gastgemeenschap en het volk van Bangladesh voor hun volledige steun en enorme offers,” zei Yunus.

Repatriëring blijft gevaarlijk

“De mensen hier met wie we hebben gesproken, hebben vandaag gedemonstreerd rond de kampen. Ze vragen om twee dingen. Ten eerste om gerechtigheid voor de genocide in 2017, acht jaar geleden op deze dag. Ten tweede over hun repatriëring. Ze willen absoluut naar huis. Dit staat bovenaan ieders lijst van eisen hier,” zei hij.

Cheng voegde eraan toe dat doorlopende gevechten aan de grens elke repatriëringspoging moeilijk maken. “Het is nog steeds een zeer onstabiele situatie binnen Myanmar. Dus wat Bangladesh of de rest van de internationale gemeenschap nu kan doen om hen naar huis te krijgen, is moeilijk te zien.”

Op maandag hebben meer dan honderd mensenrechtenorganisaties in een gezamenlijke verklaring de internationale gemeenschap opgeroepen om verantwoording af te leggen voor genocide en andere gruweldaden tegen Rohingya in Myanmar. “Acht jaar na het begin van de genocidale aanvallen van het Myanmarese leger op Rohingya is er geen enkele persoon strafrechtelijk verantwoordelijk gehouden. Dit is een diepe smet op het geweten van de wereld,” zei Patrick Phongsathorn, Senior Advocate bij Fortify Rights.

“Het is niet te laat om deze onrechtvaardigheid aan te pakken. De VN-Veiligheidsraad moet de situatie in Myanmar onmiddellijk doorverwijzen naar het Internationaal Strafhof, en alle VN-lidstaten moeten elke mogelijke weg verkennen om gerechtigheid voor de Rohingya na te streven.”

De conferentie in Cox’s Bazar vindt plaats voorafgaand aan een VN-conferentie in New York op 30 september, maar de vooruitzichten voor een veilige en snelle terugkeer blijven klein. Bangladesh heeft sinds begin 2024 meer dan 150.000 nieuwe aankomsten geregistreerd, terwijl het geweld in Rakhine verergert en de wereldwijde financiering opdroogt na de stopzetting van humanitaire hulp door de Amerikaanse president Donald Trump.

Het Wereldvoedselprogramma, dat voor bijna de helft van zijn budget voor 2024 op Amerikaanse bijdragen vertrouwt, waarschuwde deze maand dat 57 procent van de gezinnen in centraal Rakhine niet in hun basisvoedselbehoeften kan voorzien. Binnen de kampen is voedseltekort een dagelijkse strijd. Vluchtelingen leven op een maandelijkse rantsoenkaart ter waarde van ongeveer $12.

In 2022 heeft het ICJ, het hoogste hof van de VN, een aparte zaak tegen Myanmar behandeld, aangespannen door Gambia, die de verantwoordelijkheid voor de genocide tegen de Rohingya onderzoekt. De aanklager van het ICC heeft in 2024 een internationaal arrestatiebevel aangevraagd voor de militaire heerser van Myanmar, Senior Generaal Min Aung Hlaing, voor de vervolging van de Rohingya.