Hoe hoog kan de inflatie in Europa stijgen als de oorlog in Iran aanhoudt?

Hoe hoog kan de inflatie in Europa worden als de oorlog in Iran aanhoudt?

Economisten schatten dat stijgende olie- en gasprijzen de inflatie in de eurozone aanzienlijk kunnen verhogen. De markten zijn al begonnen met het inprijzen van het risico op een renteverhoging in 2026.

De olieprijzen maakten afgelopen maandag een van de meest dramatische omkeringen ooit in één sessie, toen president Donald Trump aangaf dat de door de VS geleide militaire campagne tegen Iran ten einde liep.

Maar voor Europese consumenten is de verlichting nog niet aan de pomp aangekomen. Tijdens een persconferentie op maandagavond zei Trump dat Amerikaanse en Israëlische troepen snel vooruitgang hadden geboekt in militaire operaties tegen Iran en benadrukte dat Washington verstoringen van wereldwijde energievoorzieningsroutes, inclusief de Straat van Hormuz, niet zou toestaan. “Olievoorraden zullen veel veiliger zijn,” zei Trump, en voegde eraan toe dat de Verenigde Staten tankers door de strategische waterweg zouden kunnen begeleiden, indien nodig.

Toen hem werd gevraagd of het conflict binnen enkele dagen voorbij zou kunnen zijn, antwoordde Trump: “Ik denk van wel.” West Texas Intermediate-olie, die zondagavond steeg naar $119 (€110) per vat uit angst voor een potentiële sluiting van de Straat van Hormuz, daalde tegen het einde van maandag onder de $90 (€83), een schommeling van meer dan $30 in minder dan 24 uur.

Ondanks de scherpe omkering van de olieprijzen, is de doorwerking van groothandelsprijzen voor olie naar de detailhandelsprijzen voor brandstof noch onmiddellijk, noch symmetrisch. Die vertraging is precies de reden waarom economen nog niet klaar zijn om te verklaren dat de inflatierisico’s in de eurozone voorbij zijn.

De brandstofprijzen in Europa blijven rond de €2 per liter.

Volgens Fuelo, een platform dat real-time brandstofprijzen in heel Europa volgt, blijven benzine en diesel in verschillende grote Europese steden hoog. In Milaan kost ongebleekte 95 €1,89 per liter en diesel €2,10, terwijl Parijs iets hoger ligt voor benzine op €1,92 en iets lager voor diesel op €2,06. Frankfurt is de duurste van de drie, met ongebleekte 95 op €2,12 per liter en diesel op €2,19.

“Het meest relevante transmissiekanaal van het conflict in Iran naar groei, inflatie en monetair beleid in Europa is de stijging van de energieprijzen, omdat de meeste Europese landen netto olie- en gasimporteurs zijn,” zei Sven Jari Stehn, hoofd Europese economie van Goldman Sachs, in een notitie die vorige week werd gepubliceerd.

Volgens de vuistregel van Goldman vertaalt een stijging van 10% in olieprijzen zich naar een stijging van 0,3% in de hoofdinflatie van de eurozone. Maar de bank waarschuwde dat niet-lineaire effecten de schok kunnen versterken, vooral als de gasprijzen, die zich met andere dynamieken bewegen dan olie, ook hoog blijven.

Drie scenario’s voor de inflatie in Europa

Ruben Segura-Cayuela, de Europese hoofdeconoom van Bank of America, heeft drie scenario’s uiteengezet, afhankelijk van hoe lang de hoge energieprijzen aanhouden. In de meest waarschijnlijke uitkomst stabiliseert de olieprijs rond $80 (€74) per vat en de Nederlandse TTF-gasprijs rond €50/MWh gedurende ongeveer twee maanden. Onder dat scenario zou de inflatie in de eurozone kort pieken rond 2,5% in maart en april voordat deze tegen de late zomer weer onder de 2% zou dalen, met een groei van ongeveer 1,0% in 2026 — langzaam maar beheersbaar en onwaarschijnlijk dat de ECB haar beleid zal verstrakken.

Een scherpere schok, met olie die $100 (€92) en gas €60/MWh bereikt, zou schadelijker zijn. De inflatie zou gemiddeld 2,4% bedragen in 2026, met een piek in het tweede kwartaal boven de 3%, de groei zou dalen tot ongeveer 0,8%, en een terugkeer naar het 2%-doel van de ECB zou waarschijnlijk uitgesteld worden tot begin 2027.

Het derde scenario betreft een langdurige verstoring — zelfs met olie rond de $80, zou een energie-schok van vier maanden de jaarlijkse inflatie rond de 2,2% kunnen duwen, met een gemiddelde inflatie in het tweede kwartaal van 2,5% en de eurozone-GDP die vertraagt tot ongeveer 0,9%, met het risico van een tijdelijke krimp.

Als de energieprijzen hoog blijven, schat Segura-Cayuela dat de ECB waarschijnlijk haar rente met in totaal 50–75 basispunten zou moeten verhogen, waarschijnlijk tegen september. “Als de energieprijzen in juni niet genormaliseerd zijn, kan de ECB de rente verhogen,” zei hij. “De markten hebben dit risico in prijs gebracht.”

Oxford Economics: het oude ‘look-through’ handboek is niet langer van toepassing

Voor Michael Saunders, senior economisch adviseur bij Oxford Economics, is de bedreiging niet alleen de hoogte van de olieprijzen — het gaat erom of centrale banken nog wel de geloofwaardigheid hebben om de schok zonder actie te absorberen. De oude veronderstelling dat centrale banken eenvoudigweg door energiegedreven inflatie heen konden kijken, houdt volgens Saunders niet langer stand. Het nieuwe handboek is om tegen de risico’s te leunen dat energieprijs-schokken doorwerken naar bredere inflatieverwachtingen.

Met behulp van het Global Economic Model van Oxford Economics, schatte Saunders dat de huidige aannames over energieprijzen wijzen op een inflatie in de eurozone die ongeveer 0,5–0,6 procentpunten hoger zal zijn in het vierde kwartaal van 2026 dan eerder voorspeld — een grotere impact dan in de meeste andere grote economieën, wat de structurele afhankelijkheid van Europa van energie-importen weerspiegelt.

De ECB zal naar verwachting de rente op korte termijn handhaven, voegde Saunders toe, maar met de rente al op ongeveer neutrale niveaus, kan ze ervoor kiezen om dit jaar te verstrakken als de stijging van de energieprijzen aanhoudt.

Voorspellingsmarkten prijzen 42% kans op ECB- verhoging in

Het financiële voorspellingsplatform Polymarket impliceert nu een kans van 42% op een renteverhoging door de ECB in 2026 — een stijging van slechts 12% voordat het conflict in Iran minder dan twee weken geleden begon.

Die bijna verdrievoudiging van de impliciete kans weerspiegelt de mate waarin de markt de reactie van de ECB opnieuw heeft geprijsd. Voor de campagne van de Trump-administratie in Iran was de consensus sterk gericht op renteverlagingen in de ontwikkelde wereld. Nu, met energiegedreven inflatie die dreigt de hoofdinflatie in de eurozone in de komende maanden weer boven de 3% te duwen, zijn investeerders steeds meer aan het hedgen tegen de mogelijkheid dat de ECB in plaats daarvan gedwongen zal worden om het beleid opnieuw te verstrakken.