Duitse economische verwachtingen stijgen naar 4-jarig hoog, ondanks Trump-tarieven

Duitse economische sentiment stijgt naar 4-jarig hoogtepunt, ondanks Trump-tarieven

Het vertrouwen in de Duitse economie is in januari gestegen naar het hoogste niveau sinds medio 2021. De ZEW-gegevens tonen een sterkere optimisme in de exportsectoren, hoewel de markten voorzichtig blijven te midden van toenemende handelsrisico’s.

De ZEW Economische Sentiment Index steeg in januari naar 59,6 punten, van 45,8 in december, en ligt ver boven de verwachtingen van de markt van 50. Dit is de hoogste waarde sinds juli 2021. De index voor de huidige omstandigheden, hoewel nog steeds diep negatief, verbeterde ook tot -72,7 punten, van -81 de voorgaande maand.

“De ZEW-index stijgt sterk. 2026 zou een keerpunt kunnen markeren,” zei ZEW-voorzitter Achim Wambach, die waarschuwde dat er nog steeds hervormingen nodig zijn om duurzame groei te waarborgen.

Het optimisme in Duitsland werd weerspiegeld in de bredere eurozone. De ZEW-index voor de eurozone steeg naar 40,8 punten in januari, van 33,7 in december, en overtrof de consensusverwachtingen, waardoor het de hoogste waarde bereikte sinds juli 2024. De beoordeling van de huidige situatie liet ook tekenen van verbetering zien en steeg naar -18,1 van -28,5.

Exportgerichte sectoren leiden de heropleving van de verwachtingen. Balansen in de machinebouw en de staal- en metaalindustrie stegen met meer dan 20 punten, terwijl de automobielsector scherp verbeterde, hoewel de balans nog steeds iets negatief blijft. De chemische, farmaceutische en elektrotechnische sectoren registreerden ook solide winsten.

De ZEW merkte op dat het optimisme in lijn ligt met betere dan verwachte industriële productie en orders in november 2025, evenals optimisme met betrekking tot de EU-Mercosur handelsakkoord, dat nieuwe markten voor Duitse exporteurs zou kunnen openen.

De enquête, samengesteld door ZEW op dinsdag, komt slechts enkele dagen na de bedreiging van de Amerikaanse president Donald Trump met nieuwe tarieven op Europese exporten, waaronder die van Duitsland. Trump dreigde een extra tarief van 10% op invoer uit Duitsland en verschillende andere Europese landen in te voeren vanaf 1 februari, tenzij er een overeenkomst wordt bereikt met betrekking tot Groenland, waarbij het tarief mogelijk opnieuw kan stijgen naar 25% in juni.

Als de EU zou reageren, zou Washington zijn tarieven kunnen uitbreiden naar de hele bloc. Brussel heeft al tegenmaatregelen voorbereid die ongeveer €93 miljard aan Amerikaanse invoer dekken, ongeveer 28% van de totale Amerikaanse invoer in 2024, en kan ook zijn anti-coercie-instrument activeren.

Volgens Oxford Economics zou een blanket 25% Amerikaanse tarief op Europa, in combinatie met gelijkaardige tegenmaatregelen, zowel de Amerikaanse als de eurozone-BBP met ongeveer 1% verminderen bij maximale impact, met een langdurigere impact voor de eurozone.

De onderneming waarschuwt ook dat een dergelijke maatregel de wereldhandel fundamenteel zou hervormen, waardoor Europa geconfronteerd zou worden met hogere effectieve Amerikaanse tariefpercentages dan China of India. De wereldwijde BBP-groei zou in de periode 2026-2027 afnemen tot 2,6%, onder de 2,8-2,9% die in de afgelopen jaren werd gezien en de zwakste groei sinds de financiële crisis, exclusief de pandemie.

Cruciaal is dat Europa hogere effectieve Amerikaanse tariefpercentages zou ondervinden dan China of India, wat de wereldwijde BBP-groei zou drukken tot ongeveer 2,6% of de zwakste uitkomst sinds de wereldwijde financiële crisis, exclusief het pandemiejaar.

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, sprak dinsdag op het Wereld Economisch Forum in Davos en frame de huidige geopolitieke turbulentie als een moment van afrekening voor het continent en een kans voor strategische transformatie. “Geopolitieke schokken kunnen en moeten dienen als een kans voor Europa,” zei von der Leyen. “Het is tijd om deze kans te grijpen en een nieuw, onafhankelijk Europa te bouwen.”

Ze richtte zich direct tot de Amerikaanse tariefdreiging en herhaalde de toewijding van Europa aan de Arctische veiligheid en de strategische afstemming met Washington. Ze waarschuwde echter dat Arctische veiligheid “slechts samen kan worden bereikt” en beschreef de voorgestelde escalatie van tarieven tussen langdurige bondgenoten als misplaatst. “In de politiek, net als in het bedrijfsleven, is een deal een deal. Wanneer vrienden elkaar de hand schudden, moet dat iets betekenen,” zei ze, verwijzend naar de transatlantische handelsdeal die eind juli vorig jaar werd bereikt.

Een cyclus van vergelding, waarschuwde von der Leyen, zou alleen de belangen van tegenstanders dienen die proberen de Westerse verdeeldheid te exploiteren. De Commissievoorzitter legde drie leidende principes voor de reactie van de EU bloot. Ten eerste bevestigde ze “volledige solidariteit” met Groenland en het Koninkrijk Denemarken, waarbij ze onomwonden verklaarde dat soevereiniteit en territoriale integriteit “niet onderhandelbaar” zijn.

Ten tweede onthulde ze plannen voor een groot Europees investeringsinitiatief in Groenland, in samenwerking met de Deense autoriteiten, om de lokale economische ontwikkeling en infrastructuur te ondersteunen. Ten derde verplichtte von der Leyen zich tot het versterken van de Arctische samenwerking met de VS en andere partners, inclusief een mogelijke Europese ijsbrekercapaciteit, ondersteund door verhoogde defensie-uitgaven.

Ondanks de positieve gegevens breidden Europese aandelenindices hun verliezen uit op dinsdag, wat de bezorgdheid van investeerders over de verslechterende handelsvooruitzichten weerspiegelt. De pan-Europese STOXX 50 daalde met meer dan 1%, wat een aanvulling was op de daling van 1,3% op maandag. De bredere STOXX 600 daalde met 1,3%. Belangrijke indices zoals Duitsland’s DAX, Frankrijk’s CAC 40 en Italië’s FTSE MIB daalden elk met 1,3%. Hooggeprofileerde bedrijven zoals LVMH, Siemens en Novo Nordisk daalden met ongeveer 3%.