‘Aanpassen, krimpen of sterven’: VS koppelt €1,7 miljard VN-hulppakket aan ingrijpende hervormingen
Verenigde Staten koppelen €1,7 miljard VN-hulpbelofte aan ingrijpende hervormingen
De Verenigde Staten bieden €1,7 miljard aan humanitaire financiering aan — aanzienlijk minder dan in voorgaande jaren — terwijl ze een radicale herziening eisen van de manier waarop de VN wereldwijd hulp verleent.
Op maandag kondigde de VS een belofte van $2 miljard voor VN-humanitaire hulp aan, terwijl de regering van Donald Trump blijft snijden in de buitenlandse hulp en de VN-agentschappen waarschuwt om “zich aan te passen, te krimpen of te sterven” in deze nieuwe financiële realiteit.
Het bedrag is slechts een fractie van wat de VS in het verleden heeft bijgedragen, maar weerspiegelt wat de regering beschouwt als een genereus bedrag om de status van de Verenigde Staten als ’s werelds grootste humanitaire donor te behouden.
De financiering zal worden beheerd via een gecentraliseerd mechanisme dat wordt geleid door het VN-bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Hulp (OCHA), wat de rol van het bureau aanzienlijk uitbreidt in de besluitvorming over de toewijzing van humanitaire hulp.
Volgens gegevens van de VN is de $2 miljard (€1,7 miljard) slechts een klein deel van de traditionele Amerikaanse humanitaire financiering voor VN-ondersteunde programma’s, die de afgelopen jaren tot $17 miljard (€14,4 miljard) per jaar is gestegen. Amerikaanse functionarissen stellen dat slechts tot $10 miljard (€8,48 miljard) daarvan vrijwillige bijdragen zijn. De Verenigde Staten betalen bovendien miljarden aan jaarlijkse contributies gerelateerd aan hun VN-lidmaatschap.
Critici beweren dat de bezuinigingen op Westelijke hulp kortzichtig zijn geweest, miljoenen mensen naar honger, ontheemding of ziekte hebben gedreven en de zachte macht van de VS wereldwijd hebben aangetast.
Een jaar van crisis in de hulpverlening
Deze maatregel markeert een crisisjaar voor veel VN-organisaties, zoals de vluchtelingen-, migratie- en voedselhulpagentschappen. De regering-Trump heeft al miljarden aan Amerikaanse buitenlandse hulp gekort, wat hen heeft gedwongen om uitgaven, hulpprojecten en duizenden banen te verminderen. Andere traditionele westerse donoren hebben ook hun uitgaven verlaagd.
De aangekondigde Amerikaanse belofte voor VN-hulpprogramma’s — de grootste aanbieder van humanitaire hulp ter wereld en de grootste ontvanger van Amerikaanse humanitaire hulp — is het resultaat van een voorlopig akkoord met OCHA, geleid door Tom Fletcher, een voormalige Britse diplomaat en regeringsfunctionaris.
Ondanks de terugtrekking van de VS is de behoefte aan hulp wereldwijd toegenomen: In delen van het door conflicten getroffen Sudan en Gaza is dit jaar hongersnood gemeld, en overstromingen, droogte en natuurrampen, die veel wetenschappers aan klimaatverandering toeschrijven, hebben veel levens gekost of duizenden mensen uit hun huizen verdreven.
De bezuinigingen zullen grote gevolgen hebben voor VN-onderdelen zoals de Internationale Organisatie voor Migratie, het Wereldvoedselprogramma en het vluchtelingenagentschap UNHCR. Zij hebben dit jaar al miljarden minder van de VS ontvangen dan onder de jaarlijkse toewijzingen van de vorige Biden-regering — of zelfs tijdens Trumps eerste termijn.
Nu is het idee dat het kantoor van Fletcher — dat vorig jaar een “humanitaire reset” in gang zette om de efficiëntie, verantwoordelijkheid en effectiviteit van de bestede middelen te verbeteren — een kanaal wordt voor Amerikaanse en andere hulpgelden die vervolgens naar deze agentschappen kunnen worden omgeleid, in plaats van verspreide Amerikaanse bijdragen aan verschillende individuele hulpoproepen.
VS streeft naar consolidatie van hulp
De Verenigde Staten willen “meer geconsolideerde leiderschapsautoriteit” in de VN-hulpverleningssystemen, aldus een hoge functionaris van het ministerie van Buitenlandse Zaken, die op voorwaarde van anonimiteit sprak om details voorafgaand aan de aankondiging op de Amerikaanse diplomatieke missie in Genève te geven.
Volgens het plan zullen Fletcher en zijn coördinatiekantoor “de kraan controleren” op hoe het geld wordt verdeeld over de agentschappen, aldus de functionaris.
“Deze humanitaire reset bij de Verenigde Naties moet meer hulp opleveren met minder belastinggeld — en meer gerichte, resultaatgerichte ondersteuning bieden in overeenstemming met het buitenlands beleid van de VS,” zei de Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties, Michael Waltz.
Amerikaanse functionarissen zeggen dat de $2 miljard (€1,7 miljard) slechts een eerste uitgave is om de jaarlijkse oproep van OCHA voor geld te helpen financieren. Andere traditionele VN-donoren zoals Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en Japan hebben dit jaar hun hulpallocaties verlaagd en hervormingen nagestreefd.
“De overeenkomst vereist dat de VN humanitaire functies consolideert om bureaucratische overhead, onnodige duplicatie en ideologische vervuiling te verminderen,” aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring. “Individuele VN-agentschappen zullen zich moeten aanpassen, krimpen of sterven.”
“Hervorming is nergens belangrijker dan bij de humanitaire agentschappen, die sommige van de meest cruciale taken van de VN uitvoeren,” voegde het ministerie eraan toe.
“De overeenkomst van vandaag is een cruciale stap in deze hervormingsinspanningen, waarbij President Trumps toezegging om de meest genereuze natie ter wereld te blijven, in evenwicht wordt gebracht met de noodzaak om hervormingen door te voeren in de manier waarop we VN-humanitaire inspanningen financieren, toezicht houden en integreren.”
In essentie zal het hervormingsproject helpen bij het opzetten van fondsen die kunnen worden gericht op specifieke crises of landen in nood. Aanvankelijk zullen 17 landen worden aangemerkt, waaronder Bangladesh, Congo, Haïti, Syrië en Oekraïne.
Een van de meest wanhopige landen ter wereld, Afghanistan, is niet opgenomen, noch de Palestijnse gebieden, die volgens functionarissen zullen worden gedekt door geld dat voortkomt uit Trumps nog niet voltooide vredesplan voor Gaza.
Het project, maanden in de maak, is voortgekomen uit Trumps langdurige opvatting dat het wereldlichaam veelbelovend is, maar daar niet aan voldoet, en in zijn ogen te ver is afgedwaald van de oorspronkelijke opdracht om levens te redden, terwijl het Amerikaanse belangen ondermijnt, radicale ideologieën bevordert en verspilling en onverantwoorde uitgaven aanmoedigt.
Fletcher prees de deal en zei in een verklaring: “In een moment van immense mondiale druk laat de Verenigde Staten zien dat het een humanitaire supermacht is, die hoop biedt aan mensen die alles hebben verloren.”
