In Afrika zijn hittegolven nu intenser en langer dan veertig jaar geleden, volgens onderzoekers

Hittegolven in Afrika: Heftiger en Langduriger dan 40 Jaar Geleden

Hittegolven—langdurige periodes van abnormaal warm weer—invloed hebben op eierprijzen, energiekosten en zelfs het openbaar vervoer. Deze fenomenen komen steeds vaker voor als gevolg van stijgende temperaturen.

In een nieuwe studie, gepubliceerd in Communications Earth & Environment, melden onderzoekers van de UIC dat hittegolven in Afrika vandaag de dag heter, langer en frequenter zijn dan 40 jaar geleden. Dit is voornamelijk te wijten aan de toegenomen uitstoot van broeikasgassen en zwart koolstof door het verbranden van fossiele brandstoffen. Het begrijpen van de oorsprong en effecten van hittegolven kan Afrikaanse landen helpen deze te voorspellen en zich aan te passen.

“Het vergroten van het bewustzijn van hittegolven is cruciaal voor het redden van mensenlevens,” zegt Akintomide Afolayan Akinsanola, hoofd van het Climate Research Lab en assistent-professor in de aard- en milieuwetenschappen aan de UIC. “In een ontwikkelend continent als Afrika, waar de capaciteit voor adaptieve infrastructuur relatief laag is, kunnen hittegolven grotere gevolgen hebben.”

Afrika is bijzonder kwetsbaar voor hittegolven in een wereld die al opwarmt; in april 2024 overschreden de temperaturen in de West-Afrikaanse stad Kayes de 48 graden Celsius. Hittegolven schaden ecosystemen, verminderen de landbouwproductiviteit en belasten energiesystemen. Zuigelingen, oudere volwassenen en mensen met gezondheidsproblemen zijn bijzonder vatbaar voor hittegerelateerde ziekten, die jaarlijks 5.600 mensen in de VS doden. Sommige experts hebben geschat dat hittegerelateerde sterfgevallen in Nigeria tegen het einde van de 21e eeuw kunnen oplopen tot 23.000 of zelfs 43.000 per jaar.

Echter, klimaatextremen in Afrika en zijn subregio’s worden onvoldoende bestudeerd vanwege een gebrek aan computerinfrastructuur en data, aldus de onderzoekers. Het opvullen van deze kennislacune zou mensen in deze gebieden kunnen beschermen en helpen vergelijkbare scenario’s wereldwijd te voorspellen.

Akinsanola en zijn team onderzochten de intensiteit, frequentie en duur van hittegolven in Afrika gedurende twee periodes: 1950–1979 en 1985–2014. De onderzoekers maakten gebruik van grote ensemble-computermodellen om de factoren die bijdragen aan dag-, nacht- en samengestelde hittegolven te isoleren, inclusief menselijke invloeden zoals de uitstoot van broeikasgassen en aerosol, evenals natuurlijke variabiliteit.

De onderzoekers zagen duidelijke verschillen tussen de twee bestudeerde periodes. De periode van 1950–1979 werd gekenmerkt door zwakke, onregelmatige hittegolven, met ongeveer één elke drie tot acht jaar. Ongeveer 80% van de hittegolfactiviteit in deze tijd kon worden toegeschreven aan natuurlijke oorzaken, en de onderzoekers benadrukten de koelende effecten van sulfaat-aerosol: luchtgebonden zwaveldeeltjes die van nature ontstaan door vulkaanuitbarstingen of antropogeen door het verbranden van fossiele brandstoffen, waardoor wolken meer licht terug de ruimte in reflecteren.

In tegenstelling, de periode van 1985–2014 zag één of meer hittegolven elke twee jaar, die tot drie keer zo lang duurden als in de vorige periode. Deze veranderingen waren voornamelijk te wijten aan menselijke activiteiten zoals toegenomen uitstoot van broeikasgassen en zwart koolstof. In deze periode werd slechts 30% van de hittegolfactiviteit aan natuurlijke oorzaken toegeschreven.

Het team identificeerde ook een sterke correlatie tussen de frequentie van hittegolven en de luchttemperatuur dicht bij het oppervlak, waarschijnlijk als gevolg van gedeelde variabelen zoals luchtcirculatie en oppervlakte-energie.

“Ik was verrast te zien dat deze veranderingen consistent waren in de Afrikaanse subregio’s, niet alleen in een specifiek geïsoleerd gebied,” zei Vishal Bobde, een doctoraatsstudent in Akinsanola’s lab en de eerste auteur van de studie.

De auteurs hopen dat hun bevindingen beleidsmakers, wetenschappers, overheidsfunctionarissen en Afrikaanse gemeenschappen zullen helpen bij het ontwikkelen van effectieve strategieën voor mitigatie en aanpassing aan hittegolven, zoals het versterken van vroegtijdige waarschuwingssystemen en het verbeteren van de kennis over hitte-risico’s.

“De impact is wijdverspreid, van productiviteit tot voedseltekorten tot energie,” zegt Akinsanola, die ook is aangesteld bij de Environmental Science Division van het Argonne National Laboratory. “Vergeet niet dat de Afrikaanse bevolking bijna 2 miljard bedraagt. Hittegolven kunnen leiden tot droogte, migratie uitlokken en conflicten veroorzaken, wat op zijn beurt regionale, continentale en zelfs wereldwijde stabiliteit beïnvloedt.”

In de toekomst zijn de onderzoekers van plan te onderzoeken hoe de projecties voor toekomstige hittegolven kunnen veranderen op basis van de wereldwijde naleving van de doelstellingen die zijn vastgesteld in de Overeenkomst van Parijs van 2015.

“Hoewel Afrika een relatief klein aandeel heeft in de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, is klimaatverandering een wereldwijd probleem dat hittegolven overal verergert. Dit aanpakken vereist wereldwijde samenwerking om de uitstoot agressief te verminderen en de adaptieve capaciteit op te bouwen,” zei Kayode Ayegbusi, co-eerste auteur en UIC-doctoraatsstudent in Akinsanola’s lab.