Trump stelt bijeenkomst voor tussen Poetin en Zelensky om oorlog in Oekraïne te beëindigen

Washington, D.C. – De Amerikaanse president Donald Trump heeft plannen aangekondigd voor een face-to-face topontmoeting tussen de Russische leider Vladimir Putin en de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy in zijn laatste poging om de oorlog van Moskou in Oekraïne te beëindigen.

Trump deed zijn voorstel op maandag terwijl hij Zelenskyy en hoge Europese leiders, waaronder de Franse president Emmanuel Macron en de Britse premier Keir Starmer, ontving in het Witte Huis voor belangrijke gesprekken over het beëindigen van het conflict, dat aanhoudt sinds de grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland in februari 2022.

Trump verklaarde dat hij “de voorbereidingen” voor de top had gestart na een telefonisch gesprek met Putin, en dat hij een trilaterale bijeenkomst zou houden met zijn Russische en Oekraïense tegenhangers na hun tweezijdige vergadering. “Dit was opnieuw een zeer goede, vroege stap voor een oorlog die al bijna vier jaar aan de gang is,” zei Trump op zijn Truth Social-platform.

Vice-president JD Vance, minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en speciaal gezant Steve Witkoff coördineren met Rusland en Oekraïne. De Duitse kanselier Friedrich Merz en NATO-secretaris-generaal Mark Rutte bevestigden afzonderlijk dat Putin had ingestemd met de bilaterale bijeenkomst, maar gaven geen datum of locatie op.

Zelenskyy, die zijn ontmoeting met Trump beschreef als een “zeer goed gesprek”, vertelde verslaggevers dat hij “klaar” was om één-op-één met de Russische leider te ontmoeten. Moskou heeft niet onmiddellijk bevestigd dat het akkoord ging met een top, maar het Russische staatsbedrijf TASS citeerde de presidentiële adviseur Yuri Ushakov die zei dat Putin en Trump “voorgesteld hebben om directe gesprekken voort te zetten” tussen de Russische en Oekraïense delegaties.

De voorstellen voor een top, die de eerste ontmoeting tussen Putin en Zelenskyy zou zijn sinds de invasie van Moskou, kwamen naar voren terwijl de gevoelige kwestie van veiligheidsgaranties voor Oekraïne centraal stond tijdens de gesprekken in het Witte Huis. De details van wat deze garanties zouden inhouden, bleven op maandag onduidelijk.

Bij de vraag of de VS vredestroepen naar Oekraïne konden sturen, zei Trump dat Europese landen de “eerste verdedigingslinie” zouden zijn, maar dat Washington “veel hulp” zou bieden. “We gaan ze ook helpen, we zullen betrokken zijn,” zei Trump. Later verklaarde Trump op Truth Social dat de discussies zich hadden gericht op welke veiligheids garanties door Europese landen zouden worden geboden met “coördinatie” door de VS.

Zelenskyy zei dat de garanties binnen de komende week tot 10 dagen “uitgepakt” en geformaliseerd zouden worden. Hoewel Trump het lidmaatschap van de NAVO voor Oekraïne heeft uitgesloten, zei zijn speciale gezant Witkoff op zondag dat Putin openstond voor een veiligheids garantie die lijkt op het collectieve defensiemandaat van de 32-lidstaatalliantie.

Volgens Artikel 5 van het Noord-Atlantisch Verdrag wordt een gewapende aanval op een lidstaat van de NAVO beschouwd als een aanval op alle leden van de alliantie. Na de gesprekken op maandag noemde Rutte de betrokkenheid van Washington bij het waarborgen van de veiligheid van Oekraïne een “doorbraak”, maar zei hij dat de exacte aard van die betrokkenheid de komende dagen zou worden besproken.

Rutte stelde dat de gesprekken niet over de mogelijkheid van de inzet van Amerikaanse of Europese troepen waren gegaan. “Waar we het allemaal over eens zijn is dat als deze oorlog tot een einde komt … het definitief moet zijn,” merkte Rutte op. Konstantin Sonin, een Russische balling en criticus van Putin, die professor is aan de University of Chicago Harris School of Public Policy, zei dat betekenisvolle veiligheids garanties voor Kyiv Europese troepen op de grond zouden moeten omvatten.

Sonin merkte op dat Oekraïne al decennia is teleurgesteld door “geschreven” garanties, ook tijdens de invasie en bezetting van de Krim door Moskou in 2014. “Rusland heeft veel internationale verdragen ondertekend die de soevereiniteit en grenzen van Oekraïne erkennen – inclusief Putin zelf die zo’n verdrag in 2004 ondertekende – en heeft nog steeds al deze verdragen geschonden, zowel in 2014 als in 2022,” voegde Sonin toe.

Het was ook onduidelijk welke gebieden Kyiv mogelijk zou moeten opgeven in een vredesovereenkomst. Voor de bijeenkomst waarschuwde Trump dat de terugkeer van het door Rusland bezette Crimea aan Oekraïne niet op de onderhandelingstafel zou liggen. Trump heeft aangegeven dat een deal om de oorlog te beëindigen “enkele ruilen, veranderingen in land” tussen Rusland en Oekraïne zou inhouden. Rusland controleert ongeveer een vijfde van Oekraïne, volgens schattingen uit open bronnen.

Sprekend op Fox News, zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat zowel Moskou als Kyiv concessies zouden moeten doen voor een deal. “Het is duidelijk dat land of waar je die lijnen trekt – waar de oorlog stopt – deel zal uitmaken van dat gesprek,” zei Rubio. “En het is niet gemakkelijk, en misschien is het zelfs niet eerlijk, maar het is wat nodig is om een einde aan een oorlog te brengen. En dat is waar in elke oorlog.”

Zelenskyy, die herhaaldelijk heeft uitgesloten Oekraïens grondgebied aan Moskou te geven, zei op maandag dat land een kwestie zou zijn waar hij en Putin onderling uit zouden moeten komen. “We zullen de kwestie van de gebieden tussen mij en Putin laten,” vertelde Zelenskyy aan verslaggevers.

Yurii Poita, analist bij het in Kyiv gevestigde Center for Army, Conversion and Disarmament Studies, zei dat de bijeenkomst voorzichtig als een succes voor Oekraïne kan worden beschouwd, gezien de positieve sfeer en de blijkbaar wens van Trump om het conflict op voorwaarden die aanvaardbaar zijn voor Kyiv op te lossen. Toch zei Poita dat de gesprekken “complexe kwesties” onbehandeld hadden gelaten. “Als de Russische leiding geen significante druk voelt – voornamelijk economisch en gerelateerd aan sancties – zal Rusland oproepen tot vrede negeren of onaanvaardbare voorwaarden voor Oekraïne stellen,” zei hij.

Bovendien blijven de specifieke elementen van veiligheids garanties voor Oekraïne onduidelijk: zullen ze worden verstrekt, en zal er iets vergelijkbaars als Artikel 5 van de NAVO voor Oekraïne zijn vanuit westerse landen? Zullen westerse militaire contingenten in Oekraïne worden ingezet om de veiligheid te versterken?” Iryna Skubii, de eerste Mykola Zerov Fellow in Oekraïense Studies aan de University of Melbourne, zei dat het op dit moment onmogelijk is te zeggen of er een overeenkomst kan worden bereikt.