VK plant erkenning van Palestina in september, tenzij Israël de oorlog in Gaza stopt

Britse premier Keir Starmer heeft zijn kabinet meegedeeld dat het Verenigd Koninkrijk de staat Palestina zal erkennen vóór september, tenzij Israël “substantieve stappen” onderneemt om de oorlog in Gaza te beëindigen en zich committeert aan een blijvend vredesproces. Volgens een overheidsverklaring, die werd uitgebracht na een spoedkabinetvergadering op dinsdag, zei Starmer dat deze stap mogelijk voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York kan komen, tenzij Israël instemt met een staakt-het-vuren, plannen voor annexatie van delen van de bezette Westelijke Jordaanoever stopzet en een politieke koers naar een twee-statenoplossing ondersteunt.

Starmer benadrukte dat er geen gelijkstelling is tussen Israël en Hamas en dat de eisen aan Hamas blijven staan: zij moeten alle gijzelaars vrijlaten, instemmen met een staakt-het-vuren, accepteren dat zij geen rol zullen spelen in de regering van Gaza en ontwapenen. De premier onderbrak de zomervakantie van ministers om een concept voor een door Europa geleide vredesinitiatieven en plannen voor humanitaire hulp aan Gaza te bespreken, waar de VN heeft gewaarschuwd voor naderende hongersnood.

Vorige Britse regeringen hebben de Palestijnse staatheid “wanneer het tijd is” gesteund, maar geen enkele heeft dit publiekelijk aan een specifieke deadline gekoppeld of zo expliciet voorwaarden gesteld. Israël bekritiseerde het VK na de aankondiging en noemde het een “beloning voor Hamas” die diplomatieke inspanningen om de oorlog in Gaza te beëindigen, zou ondermijnen.

In een verklaring op X beweerde het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken dat de stap van het VK elke kans op een nieuw staakt-het-vuren zou beschadigen. Israël heeft het laatste onderhandelde staakt-het-vuren in maart verbroken. Starmer informeerde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu over het plan in een telefoongesprek voordat hij het publiek maakte, zo meldde Reuters.

Ondertussen heeft de Amerikaanse president Donald Trump ontkend dat hij met Starmer heeft gesproken over de erkenningsplannen van Groot-Brittannië. “We hebben het daar nooit over gehad,” vertelde Trump aan verslaggevers aan boord van Air Force One op dinsdag.

Husam Zomlot, de Palestijnse ambassadeur in het VK, zei dat de formele erkenning van Palestina door het land “bijzondere historische en morele waarde” zou hebben. “Het vertegenwoordigt een betekenisvolle stap in het aanpakken van de diepe onrechtvaardigheid die geworteld is in de koloniale Balfour-verklaring en de decennia van systematische ontkenning van Palestijnse rechten die daarop volgden,” schreef hij op X, verwijzend naar de Britse verklaring uit 1917 die de oprichting van een Joods thuisland steunde.

Zomlot merkte op dat de erkenning van Palestina deel moet uitmaken van een breder proces dat geworteld is in gerechtigheid en internationaal recht. “Het is geen op zichzelf staande oplossing en moet vergezeld gaan van de volledige en gelijke toepassing van het internationaal recht, te beginnen met een onmiddellijke beëindiging van de genocide in Gaza, gevolgd door wederopbouw en volledige verantwoordelijkheid voor de oorlogsmisdaden die tegen het Palestijnse volk zijn gepleegd,” voegde hij eraan toe.

Het voorstel, gesteund door een groeiend aantal parlementsleden binnen Starmer’s eigen Labour-partij, zou een grote verschuiving in de positie van het VK betekenen, aangezien opeenvolgende regeringen de erkenning lange tijd hebben uitgesteld, met de noodzaak van “het juiste moment” als argument. Met toenemende druk van binnenuit lijkt de positie van Starmer te zijn verschoven. Meer dan de helft van de Labour-achterban heeft een brief ondertekend waarin de regering wordt aangespoord om een Palestijnse staat formeel te erkennen als drukmiddel om Israël naar vrede te duwen.

Starmer verdedigde de timing en voorwaarden van de aankondiging en zei dat de beslissing werd gedreven door de “onverdraaglijke situatie” in Gaza en de vrees dat de twee-statenoplossing uit beeld raakt. “Dit is bedoeld om die zaak verder te bevorderen,” zei hij. “Het is nu gedaan omdat ik me bijzonder zorgen maak dat het idee van een twee-statenoplossing afneemt en vandaag verder weg voelt dan in vele jaren.”

Hij voegde eraan toe dat de erkenning van Palestina deel zou uitmaken van een achtpuntenvredesplan dat het VK samen met Europese partners ontwikkelt. Vorige week zei de Franse president Emmanuel Macron dat Frankrijk Palestina formeel als staat zou erkennen, en daarmee de grootste en meest invloedrijke Europese natie werd die dat deed. Lidstaten van de Europese Unie, zoals Noorwegen, Spanje en de Republiek Ierland, hebben eerder verklaard dat zij de staat Palestina erkennen.

Labour-parlementslid Sarah Champion, die de brief aan Starmer organiseerde, zei dat er nooit een perfect moment zal zijn om de Palestijnse staatheid te erkennen, maar waarschuwde dat dit misschien de laatste kans is. “Wat we echter hebben, is de perfecte storm om te voorkomen dat een twee-statenoplossing ooit werkelijkheid wordt,” zei ze. “Het is nu of nooit als we geloven in het recht van de Palestijnen op erkenning.”

“We moeten enkele maatregelen zien die worden genomen, anders dan alleen maar hoogdravende retoriek, omdat zij niet in de positie zijn om te praten over vrede en gerechtigheid wanneer zij medeplichtigen zijn aan genocide,” voegde ze toe. Bishara bekritiseerde ook het gebrek aan specifics van de twee leiders toen zij hun plannen voor de erkenning van een Palestijnse staat aankondigden. “Is het een staat op 10 procent van de Westelijke Jordaanoever? Of is het een staat op alle gebieden die in 1967 bezet zijn – inclusief Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en Gaza – als aaneengeschakelde soevereine territoria?” vroeg hij.