Tributen na overlijden van voormalig Amerikaanse president Jimmy Carter op 100-jarige leeftijd

Tributes pour in after US President Jimmy Carter dies at 100

Jimmy Carter, de oudste levende president van de Verenigde Staten, is op 100-jarige leeftijd overleden. Carter, die president was van 1977 tot 1981, overleed op zondag in zijn huis in Plains, Georgia, volgens het Carter Center.

“Onze oprichter, voormalig president Jimmy Carter, is vanmiddag overleden in Plains, Georgia,” zei de organisatie die Carter een jaar na zijn vertrek uit het Witte Huis oprichtte. De dood werd voor het eerst gemeld door de Atlanta Journal-Constitution. Er werd geen onmiddellijke doodsoorzaak gegeven, hoewel Carter bijna twee jaar onder hospicezorg had gestaan na een behandeling voor een vorm van huidkanker. In oktober vierde hij zijn 100e verjaardag in zijn huis.

Rosalynn Carter, de vrouw van Jimmy Carter, overleed in november 2023 na 76 jaar huwelijk.

Ondanks dat hij slechts één termijn diende, heeft de voormalige pinda-boer uit Georgia een blijvende impact gehad tijdens zijn carrière na het presidentschap. Dit omvatte het winnen van de Nobelprijs voor de Vrede in 2002 voor de inspanningen van het Carter Center in de strijd tegen de Guinea-wormziekte in Afrika en het volgen van verkiezingen over de hele wereld.

Carter bleef ook tot op hoge leeftijd vrijwilligerswerk doen bij de Habitat for Humanity-organisatie, wat hem een reputatie gaf van gemeenschapsdienst en nederigheid, die hem lof opleverde van beide zijden van het politieke spectrum.

In een verklaring noemde de Amerikaanse president Joe Biden Carter “een buitengewone leider, staatsman en humanitair”. “Met zijn medemenselijkheid en morele helderheid werkte hij om ziekte uit te roeien, vrede te sluiten, burgerrechten en mensenrechten te bevorderen, vrije en eerlijke verkiezingen te ondersteunen, de daklozen tehuis te bieden en altijd op te komen voor de minstbedeelden,” zei Biden, die aankondigde dat er een officiële staatsbegrafenis voor de voormalige president zou worden gehouden.

“Hij heeft de levens van mensen over de hele wereld gered, verbeterd en veranderd,” voegde Biden eraan toe.

Ondertussen schreef de verkozen president Donald Trump op zijn Truth Social-platform dat “we allemaal [Carter] een schuld van dankbaarheid verschuldigd zijn”. Alle huidige levende voormalige Amerikaanse presidenten hebben ook gereageerd. President Bill Clinton zei dat Carter “onvermoeibaar werkte voor een betere wereld”; voormalig president Barack Obama zei dat Carter “ons allemaal leerde wat het betekent om een leven van genade, waardigheid, gerechtigheid en dienstbaarheid te leven”; en voormalig president George W. Bush zei dat het leven van Carter “Amerikanen voor generaties zal inspireren”.

De Franse president Emmanuel Macron was een van de eerste wereldleiders die reageerde op het overlijden, en zei dat Carter “een standvastige pleitbezorger voor de rechten van de meest kwetsbaren is geweest en onvermoeibaar voor vrede heeft gevochten”. De Britse premier Keir Starmer voegde eraan toe dat Carter “de post-presidentschap opnieuw heeft gedefinieerd met een opmerkelijke toewijding aan sociale rechtvaardigheid en mensenrechten, zowel thuis als in het buitenland”.

Een turbulente presidentschap

Carter deed in 1976 zijn intrede in de presidentschapsrace als een gematigde Zuidelijke Democraat met weinig nationale bekendheid. Desondanks zag hij een onverwachte opmars te midden van de woede over de Amerikaanse betrokkenheid bij de Vietnamoorlog en het schandaalrijke presidentschap van Richard Nixon.

Echter, de druk van de Koude Oorlog en economische problemen thuis drukten zwaar op zijn presidentschap, dat verder werd bezoedeld nadat 52 Amerikanen in 1979 als gijzelaars waren genomen in de Amerikaanse ambassade in Teheran. Republikeinse uitdager Ronald Reagan versloeg Carter gemakkelijk in de verkiezingen van 1980.

Toch overschouwde Carter enkele belangrijke diplomatieke overwinningen tijdens zijn ambtstermijn, waaronder het helpen sluiten van een overeenkomst tussen de toenmalige Egyptische president Anwar Sadat en de Israëlische premier Menachem Begin, die in 1978 diplomatieke en economische banden tussen de twee landen herstelde. De Camp David-overeenkomsten werden bereikt op voorwaarde dat Israël het Sinaï-schiereiland zou teruggeven aan Egypte.

In een verklaring op zondag zei de Egyptische president Abdel Fattah el-Sisi dat Carter’s “significante rol in het bereiken van de vredesovereenkomst tussen Egypte en Israël in de annalen van de geschiedenis gegrift zal blijven, en zijn humanitaire werk een hoog niveau van liefde, vrede en broederschap belichaamt.”

Hoewel de overeenkomst het Palestijnse probleem niet oploste, werd Carter een uitgesproken pleitbezorger voor de rechten van de Palestijnen. In 2006 publiceerde hij het boek “Palestina: Vrede, geen Apartheid”, waarbij hij een label gebruikte dat grote mensenrechtenorganisaties zoals Human Rights Watch en Amnesty International meer dan een decennium niet zouden aannemen. Hij was ook een vocale criticus van de pro-Israël lobby in de VS.

In een post op X op zondag beschreef auteur Assal Rad Carter als “een van de weinige Amerikaanse presidenten die eerlijk sprak over Palestina”. Human Rights Watch zei dat Carter “een krachtig voorbeeld heeft gesteld voor wereldleiders om mensenrechten prioriteit te geven, en hij bleef vechten voor mensenrechten nadat hij het ambt had verlaten.”