Nieuwe verklaring voor de gigantische exploderende kraters in Siberië
Wetenschappers mogelijk dichter bij het oplossen van het mysterie van de reusachtige exploderende kraters in Siberië. Voor het eerst opgemerkt op de Yamal- en Gydan-schiereilanden in West-Siberië in 2012, zijn deze enorme gaten, bekend als gigantische gasemissiekraters (GEC’s), tot 50 meter diep. Ze lijken willekeurig in de permafrost te verschijnen en worden gevormd wanneer krachtige explosies aarde en ijs tot honderden meters de lucht in blazen.
Meer dan een decennium hebben onderzoekers theorieën ontwikkeld over de oorsprong van deze kraters, variërend van meteorietinslagen tot gasexplosies. Geen van deze theorieën kon echter uitleggen waarom de kraters alleen in dit specifieke gebied worden aangetroffen en niet in de permafrost elders in de Arctis.
Nu stelt onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Science of the Total Environment, een nieuwe en meer complete verklaring voor die de kraters koppelt aan specifieke factoren die uniek zijn voor de twee schiereilanden: de enorme gasreserves in deze regio en de effecten van klimaatverandering.
“Wij stellen voor dat de vorming van GEC’s verband houdt met de specifieke omstandigheden in het gebied, waaronder de overvloedige natuurlijke gasgeneratie en -lekkage, en de over het algemeen beperkte dikte van de continue permafrost,” schreven de onderzoekers in hun paper.
Helge Hellevang, een milieu-geowetenschapper aan de Universiteit van Oslo, en zijn collega’s bestudeerden eerder onderzoek, bekeken de geologische gegevens en gebruikten numerieke berekeningen om een conceptueel model te ontwikkelen van wat er gebeurt.
Een nieuw model voor kratervorming Volgens hun model ontstaan GEC’s wanneer gas en warmte vanuit diep onder de grond omhoog stijgen. De warmte smelt de permafrostafdichting (een laag permanent bevroren grond die als een deksel fungeert), waardoor deze dunner wordt. Ondertussen bouwt het gas zich eronder op en zonder ontsnapping stijgt de druk. Naarmate het klimaat opwarmt, smelt de permafrost nog verder, waardoor de deksel dunner wordt. Uiteindelijk wordt de druk te groot en veroorzaakt dit een explosieve instorting die een grote krater creëert.
Dr. Hellevang en zijn collega’s zeggen dat hun model slechts een eerste stap is. De volgende fase zal veldonderzoek en computersimulaties omvatten om hun model te testen. Het team gelooft ook dat er mogelijk veel meer van deze kraters in Siberië zijn die voor het oog verborgen blijven. De reden hiervoor is dat ze snel gevuld raken met water en aarde, waardoor ze eruitzien als meren die ontstaan door het smelten van ijs. Dus hoewel GEC’s een relatief recente ontdekking zijn, zouden ze al veel langer een kenmerk van het landschap kunnen zijn.
