Europa neemt financiële lasten van de oorlog in Oekraïne op zich, tot woede van Rusland

Noodhulpdiensten zijn actief op de locatie van een appartementencomplex dat beschadigd is tijdens Russische drone- en raketaanvallen, te midden van de Russische aanval op Oekraïne, in Kiev, Oekraïne op 10 juli 2025.

De Verenigde Staten en Duitsland hebben een overeenkomst gesloten om Oekraïne te voorzien van wapens ter bescherming van steden tegen nachtelijke Russische aanvallen. Duitsland was bereid te betalen voor de systemen als onderdeel van een bredere Amerikaanse deal om wapens te verkopen aan Europa, bestemd voor Oekraïne.

De details begonnen op 10 juli naar buiten te komen toen kanselier Friedrich Merz verklaarde dat Duitsland Amerikaanse luchtafweersystemen zou kopen. “We zijn ook bereid om extra Patriot-systemen van de VS aan te schaffen om ze beschikbaar te stellen aan Oekraïne,” aldus Merz tijdens een Oekraïne Herstelconferentie in Rome.

Op vrijdag vertelde de Amerikaanse president Donald Trump aan NBC News dat de VS wapens zouden verkopen aan de NAVO, waaronder de Patriots, die de NAVO aan Oekraïne zou geven. US Senator Lindsey Graham voegde hieraan toe: “In de komende dagen zullen jullie een recordhoeveelheid wapens zien stromen om Oekraïne te helpen zich te verdedigen.”

Ondertussen bleef Rusland Oekraïense dorpen innemen. Op vrijdag beweerde het Russische ministerie van Defensie Zelyonaya Dolina in de oostelijke regio Donetsk en Sobolevka in Charkov in het noordoosten te hebben veroverd. Nikolayevka in Donetsk viel op zondag, Malinovka in Zaporizhia op maandag en Novokhatskoye in Donetsk op woensdag.

Zelfs met dit versneld tempo van 15 vierkante kilometer per dag, zou Rusland 89 jaar nodig hebben om de rest van Oekraïne te veroveren, schatte het tijdschrift The Economist. Rusland bleef de steden in Oekraïne elke nacht bombarderen met een combinatie van drones en raketten.

De grootste aanval vond vroeg op zaterdag plaats. De Oekraïense luchtmacht meldde dat het 577 van de 597 drones die ’s nachts waren gelanceerd en 25 van de 26 Kh-101 kruisraketten had neergehaald of elektronisch had onderdrukt. Juni had ook het hoogste aantal burgerdoden in drie jaar, met 232 doden en 1.343 gewonden, volgens de Mensenrechtenmonitoringmissie van de Verenigde Naties in Oekraïne.

Trump: ‘We krijgen ons geld volledig terug’

Trump kondigde op maandag in het Witte Huis aan dat hij $10 miljard aan wapenverkopen aan Oekraïne had goedgekeurd, die door Oekraïense Europese bondgenoten zouden worden betaald. “We hebben vandaag een deal gesloten waarbij we wapens naar hen sturen en zij ervoor betalen,” verklaarde hij.

Hij herhaalde deze financiële boodschap op dinsdag door aan verslaggevers te vertellen dat, na miljarden uitgegeven te hebben om Oekraïne te helpen, “we ons geld volledig terugkrijgen.” Graham speelde in op hetzelfde thema. “Houd je vast voor een plan waarbij Amerika enorme hoeveelheden wapens zal verkopen aan onze Europese bondgenoten die Oekraïne ten goede kunnen komen,” zei hij tegen CBS.

Trump zei dat hij 17 Patriot-systemen naar Oekraïne zou sturen. Het was niet duidelijk of dit 17 batterijen of 17 lanceerders betekende. “Het is alles. Het zijn Patriots. Het zijn ze allemaal. Het is een volledige aanvulling met de batterijen,” zei Trump.

Een Patriot-batterij bevat gewoonlijk zes lanceerders, elk met vier raketten. De details van de deal zijn onduidelijk gebleven en misschien opzettelijk zo. De Duitse minister van Defensie, Boris Pistorius, die maandag in Washington, DC, was, gaf geen details prijs. “Maar één ding is duidelijk – en dit is een boodschap aan alle andere Europese NAVO-leden: Iedereen moet zijn portemonnee opentrekken. Het gaat erom dringend de benodigde fondsen te werven, vooral voor luchtafweer, omdat Oekraïne onder enorme druk staat,” zei Pistorius.

Rusland heeft zijn aanvallen op de steden in Oekraïne sinds het begin van het jaar opgevoerd. Alleen al in juni lanceerde Moskou 330 raketten en 5.000 drones tegen Oekraïne. Terwijl Patriots te duur zijn om tegen drones te gebruiken, zijn ze het enige wapen in Oekraïne dat ballistische raketten kan neerschieten en ook effectief is tegen kruisraketten.

Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy zei in april dat Oekraïne nog 10 Patriot-systemen nodig had om zijn steden te beschermen – vermoedelijk verwijzend naar complete batterijen. De Duitse hoofd van de defensieplanning, generaal-majoor Christian Freuding, zei op zaterdag dat Pistorius en zijn Amerikaanse collega, Pete Hegseth, een Duits aanbod hadden besproken om twee Patriot-systemen voor Oekraïne te kopen. Het was niet duidelijk of Pistorius’ bezoek aan Washington, DC, daarmee verband hield.

Op dinsdag vertelde Trump aan verslaggevers dat de Patriot-systemen “al worden verzonden, … vanuit Duitsland komen.” Separaat vertelde Zelenskyy aan Trump’s speciale gezant voor Oekraïne, generaal Keith Kellogg, tijdens hun ontmoeting in Kiev op maandag dat Oekraïne “bereid is om Amerikaanse wapens, met name luchtafweersystemen, aan te schaffen.”

Rusland reageert woedend op US-Duitse deal terwijl Trump sancties overweegt

Moskou heeft zich verzet tegen de westerse deal voor Oekraïne. “De heer Merz is een fel voorstander van confrontatie op alle fronten en van het agressief mobiliseren van Europa,” zei Kremlinwoordvoerder Dmitry Peskov op vrijdag. De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergey Lavrov, zei dat Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk “proberen Europa voor oorlog te mobiliseren, … een directe oorlog tegen Rusland.”

Trump kondigde ook mogelijke secundaire sancties aan op kopers van Russisch olie. “We zijn zeer, zeer ontevreden met Rusland – ik ben dat,” zei hij maandag in het Witte Huis terwijl hij naast NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zat. “Ik ben teleurgesteld in president [Vladimir] Poetin omdat ik dacht dat we twee maanden geleden een deal zouden hebben.”

Trump zei dat hij Poetin 50 dagen de tijd gaf. “We gaan secundaire tarieven opleggen als we in 50 dagen geen deal hebben. Het is heel eenvoudig. En die zullen 100 procent zijn.” De tarieven zouden worden geheven op goederen die de VS importeert uit landen die Russisch olie kopen, een idee dat Graham de afgelopen weken agressief heeft nagestreefd, waarbij hij China, India en Brazilië als de ergste overtreders noemde.

“We willen begrijpen wat er achter deze verklaring van 50 dagen schuilgaat,” zei Lavrov. “Eerder waren er ook deadlines van 24 uur en 100 dagen. We hebben het allemaal gezien en willen echt de motivatie van de Amerikaanse president begrijpen.” Lavrov verwees naar Trump’s campagnebelofte dat hij de oorlog in Oekraïne in één dag zou beëindigen en Kellogg’s zelf opgelegde doel van 100 dagen om een staakt-het-vuren te bereiken.

Sommige waarnemers zijn sceptisch of Trump hard zal optreden tegen Poetin, die hij openlijk heeft bewonderd. Dmitry Medvedev, de plaatsvervangend voorzitter van de Russische Veiligheidsraad, wuifde Trump’s opmerkingen weg. “Trump heeft een theatrale ultimatum aan het Kremlin gegeven. De wereld huiverde, in afwachting van de gevolgen. Oorlogszuchtig Europa was teleurgesteld. Rusland maakte het niets uit,” schreef hij op sociale media.

Maar Peskov noemde dinsdag de opmerkingen van Trump “zeer serieus” en voegde eraan toe: “Iets daarin raakt president Poetin persoonlijk.” Op woensdag klonk Peskov, die normaal gesproken gereserveerd is, nog bezorgder dat Europa nu bereid is de kosten van de oorlog te dragen zonder Amerikaanse hulp. “Wat we tot nu toe observeren, is dat de Europeanen een volledig agressieve militaristische houding vertonen, waarbij ze hun bedoeling verklaren enorme fondsen uit te geven om wapens aan te schaffen, om de voortzetting van de oorlog verder te provoceren,” zei Peskov.

“Natuurlijk is het erg moeilijk om iets te voorspellen in zo’n emotionele staat, die grenst aan irrationaliteit, die heerst op het Europese continent,” voegde hij eraan toe.

Het enige dat de Russische zorgen verlichtte, was de onbeslistheid over het verzenden van Duitsland’s Taurus-raketten naar Oekraïne, die diep in Rusland kunnen inslaan met grote oorlogskoppen. Dat nieuws suggereerde dat Europeanen “toch nog enige rede hebben,” zei Peskov op woensdag.

Europese defensie en wederopbouw zonder de VS

De bereidheid van Europa om te investeren in defensie heeft mogelijk ook de dageraad van meer onafhankelijkheid van de VS gebracht. Vorige week kondigden het VK en Frankrijk aan dat ze hun Gecombineerde Gezamenlijke Strijdmacht naar een korpsniveau zouden opschalen, een heroriëntatie van die strijdmacht van buitenlandse expedities, “terugfocussen op de verdediging van Europa” en het upgraden naar “oorlogsparaatheid”.

Ze kondigden nieuwe inkoop van Storm Shadow/SCALP-raketten aan en gezamenlijke onderzoeken naar een generatie raketten die “de kracht van AI zullen benutten”. Ze publiceerden ook de Northwood-verklaring over nauwere nucleaire coördinatie. “Elke tegenstander die de vitale belangen van Groot-Brittannië of Frankrijk bedreigt, kan worden geconfronteerd met de kracht van de nucleaire strijdkrachten van beide landen,” zei het Britse ministerie van Defensie.

Frankrijk en Groot-Brittannië zijn de enige Europese staten met een nucleaire afschrikking. Ondertussen heeft de Amerikaanse Senaat de Commissie voor Bewapening van de Strijdkrachten $500 miljoen aan veiligheidsassistentie voor Oekraïne goedgekeurd als onderdeel van de concepttaal voor het volgende fiscale jaar – de enige militaire hulp die onder de Trump-administratie is aangekondigd.

Onder voormalig president Joe Biden heeft de VS $64,6 miljard aan militaire hulp aan Oekraïne uitgegeven, volgens een tracker van het Kiel Institute for the World Economy. Biden liet ook $4 miljard ongebruikt in de vorm van een presidentiële autoriteit om wapens uit Amerikaanse voorraden te onttrekken en naar Oekraïne te sturen. Trump heeft deze autoriteit niet uitgeoefend, met de nadruk dat de VS terugbetaald moeten worden.

Terwijl Trump $10 miljard aan wapenverkopen aanprees, kondigde de Europese Commissie 10 miljard euro ($11,6 miljard) aan investeringen in Oekraïne aan, gefinancierd door 2,3 miljard euro ($2,7 miljard) aan leningen en subsidies van Europese instellingen. De aankondiging kwam tijdens de Oekraïne Herstelconferentie.

Het geld is bedoeld voor het herbouwen van kritieke infrastructuur en netwerken en het helpen van kleine bedrijven. “We hebben een Marshallplan-achtige aanpak nodig,” verklaarde Zelenskyy bij zijn aankomst in Rome, verwijzend naar het systeem van subsidies van de VS na de Tweede Wereldoorlog dat de Europese economie herbouwde.