De Waarde van Groenland: Kan Trump Echt het Deense Eiland Kopen?

De waarde van Groenland uitgelegd: Kan Trump echt het Deense eiland kopen?

De economie van Groenland mag klein zijn, maar de echte waarde is verbonden aan de veiligheid in het Arctisch gebied en de enorme mineralenreserves. De interesse van Trump hierin weerspiegelt de inspanningen van de VS om de dominantie van China in de winning van kritieke grondstoffen tegen te gaan.

Toen Donald Trump begin 2025 opnieuw het idee opperde om Groenland te verwerven, klonk het in eerste instantie als een bekend onderwerp uit zijn eerste presidentschap. Echter, de hernieuwde interesse, dit keer vergezeld van berichten dat Trumps team had gesproken over directe betalingen aan Groenlanders, lijkt te wijzen op een dieper engagement dan louter politiek theater.

Op woensdag ontmoette de Amerikaanse vice-president JD Vance de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen en de Groenlandse minister van Buitenlandse Zaken Vivian Motzfeldt in Washington. Rasmussen vertelde aan verslaggevers dat de twee ministers hun Amerikaanse tegenhangers hadden laten weten dat “het niet gemakkelijk is om innovatief na te denken over oplossingen als je elke ochtend wakker wordt met verschillende bedreigingen”.

Hij legde uit dat de gesprekken constructief waren, maar voegde eraan toe dat Trump aandrong op een “onacceptabel” voorstel om Groenland te veroveren. Frankrijk, Duitsland, Zweden en Noorwegen, allemaal NAVO-leden zoals Denemarken, hebben besloten troepen naar Groenland te sturen om deel te nemen aan gezamenlijke oefeningen met Denemarken. Wat lange tijd als provocatie werd beschouwd, lijkt nu een serieuze poging te zijn voor dominantie in het Arctisch gebied. Ten koste van NAVO-bondgenoot Denemarken is het mogelijk dat de VS Groenland in het vizier heeft voor zijn mineralenreserves — evenals voor nationale veiligheidsredenen.

Deze zet introduceert een Arctische kou in de relatie tussen de EU en de VS, vooral op een moment dat de EU worstelt om grondstoffen te verkrijgen die nodig zijn voor klimaatdoelstellingen en digitale infrastructuur.

Waarom Trump geïnteresseerd is in Groenland

Groenland is niet rijk in de conventionele zin. De economie is klein, sterk afhankelijk van de visserij en overleeft grotendeels op een jaarlijkse bloksubsidie van Denemarken van ongeveer 3,9 miljard DKK (€520 miljoen), wat neerkomt op ongeveer €9.000 per inwoner per jaar. Volgens de Wereldbank wordt het bruto binnenlands product van Groenland geschat op zo’n $3,5–4 miljard (€3,2–3,7 miljard), voor een bevolking van ongeveer 56.000 mensen. Ongeveer 90% van de export komt voort uit visserijgerelateerde producten.

Hoewel deze kenmerken voor de Trump-administratie oninteressant blijven, lijkt de VS aangetrokken te worden door twee factoren die weinig met het BBP te maken hebben. De eerste is de strategische ligging van het eiland, en de tweede wat er verborgen ligt onder het ijs. Het eiland bevindt zich op een kritieke positie tussen Noord-Amerika en Europa, en herbergt al de Pituffik Ruimtebasis, een hoeksteen van de Amerikaanse raketwaarschuwings- en ruimtebewakingssystemen in het Arctisch gebied.

“Als we het niet doen, zal Rusland of China Groenland overnemen,” zei Trump. “En we willen geen Rusland of China als buur.”

De hulpbronnen kunnen een extra laag aan de Amerikaanse motivaties toevoegen — hoewel de president publiekelijk heeft beweerd dat dit niet het geval is. Washington is zich pijnlijk bewust dat China de dominantie heeft in de winning van zeldzame aardmetalen en de downstream verwerking die ertoe leidt dat ertsen bruikbare grondstoffen worden.

Groenland produceert momenteel geen zeldzame aardmetalen, maar de Amerikaanse Geologische Dienst schat dat het ongeveer 1,5 miljoen ton winbare zeldzame aardmetalen bevat. De Geologische Dienst van Denemarken en Groenland (GEUS) schat daarentegen dat de zeldzame aardmetalenreserves van het land ongeveer 36,1 miljoen ton bedragen — een herinnering aan de kloof tussen wat geologisch aanwezig is en wat commercieel winbaar is.

Onderzoek van de GEUS toont aan dat Groenland 25 van de 34 materialen bevat die de Europese Commissie classificeert als “kritieke” zeldzame en ruwe mineralen. Deze materialen worden gebruikt in producten variërend van motoren voor elektrische voertuigen tot gevechtsvliegtuigen. In totaal zijn er 55 kritieke grondstofvoorraden geïdentificeerd in Groenland, maar momenteel wordt er slechts één mijnbouwbedrijf actief.

De Europese Unie is momenteel 100% afhankelijk van Chinese import voor zware zeldzame aardmetalen, terwijl de VS ook sterk afhankelijk is van buitenlandse toeleveringsketens. China is verantwoordelijk voor ongeveer 70% van de wereldwijd uit mijnen gewonnen zeldzame aardmetalen, wat overeenkomt met 270.000 ton in 2024.

Kan Groenland China vervangen op het gebied van zeldzame aardmetalenbeveiliging?

Naast zijn zeldzame aardmetalen is Groenland ook potentieel rijk aan olie en aardgas. Hoewel exploratie grotendeels stil lag na een moratorium op nieuwe olieboringen in 2021, suggereren eerdere schattingen van de Amerikaanse Geologische Dienst dat de offshore basins van Groenland tot 17,5 miljard vaten olie en 148 biljoen kubieke voet aardgas kunnen bevatten.

De ruwe geologische waarde van de bekende mineralenreserves van Groenland zou in theorie meer dan $4 biljoen (€3,66 biljoen) kunnen bedragen, volgens schattingen van een studie gepubliceerd door het American Action Forum (AAF). Echter, slechts een fractie daarvan — ongeveer $186 miljard — wordt als realistisch winbaar beschouwd onder de huidige markt-, regelgevende en technologische omstandigheden.

Terwijl de AAF de “prijs” van Groenland op $186 miljard plaatst, verschillen hypothetische schattingen van commentators sterk. Kijkend naar het BBP van de particuliere sector en potentiële belastinginkomsten van het eiland, stelt The Economist een waardering van $50 miljard voor. Andere schattingen kijken naar historische Amerikaanse transacties, met name de aankopen van Alaska, Louisiana en de Maagdeneilanden, en passen deze kosten aan op de huidige koopprijzen. The Financial Times heeft gesuggereerd dat een waardering van $1,1 biljoen gepast zou zijn op basis van de hulpbronnen van het eiland, terwijl The New York Times een schatting heeft gemaakt tussen $12,5 miljard en $77 miljard.

De enorme verschillen tussen deze bedragen wijzen op de immateriële aard van Groenlands waarde.

Zou contant geld de mening van Groenlanders veranderen?

De Trump-administratie overweegt directe betalingen — tussen $10.000 en $100.000 per Groenlandse inwoner — als een manier om de publieke opinie in Groenland naar een Amerikaanse heroriëntatie te duwen. Echter, opiniepeilingen suggereren sterk dat dergelijke aanbiedingen politiek ongevoelig zijn. Een peiling van de Verian Group in januari 2025 toonde aan dat 85% van de Groenlanders zich verzet tegen het verlaten van Denemarken om zich bij de Verenigde Staten aan te sluiten, terwijl slechts 6% het idee steunt.

In de VS is het idee evenmin populair. Een YouGov-peiling in januari 2026 toonde aan dat slechts 8% het gebruik van militaire kracht om Groenland te veroveren steunt, terwijl 73% zich ertegen verzet.

Volgens econoom Jacob Funk Kirkegaard van 22V Research is Kopenhagen overgestapt van het stilletjes ondergaan van Donald Trumps opmerkingen naar het actief beperken ervan via wetten, instellingen en allianties. Het doel is niet om een discussie met het Witte Huis te winnen, maar om de ruimte waarin het kan handelen te verkleinen.

Congress tot de redding?

Kirkegaard stelt dat het Amerikaanse Congres momenteel gevoeliger is voor presidentieel overreach na recente gebeurtenissen in Venezuela. Vorige week heeft de Amerikaanse Senaat een maatregel voor oorlogsbevoegdheden goedgekeurd om verdere militaire acties tegen het Zuid-Amerikaanse land zonder expliciete toestemming van het Congres te beperken. Elke poging om de status van Groenland te veranderen zou toestemming van het Congres vereisen. Zelfs rhetorische bedreigingen tegen het gebied van een NAVO-bondgenoot kunnen ook de alliantie zelf ondermijnen, een rode lijn voor veel Amerikaanse wetgevers.

Tegelijkertijd merkt Kirkegaard op dat Denemarken ruimte heeft om Trump iets tastbaars aan te bieden zonder de soevereiniteit aan te tasten. Uitgebreide defensiesamenwerking en meer mogelijkheden voor Amerikaanse investeringen in de mineralensector van Groenland zouden Washington in staat stellen zijn strategische positie te versterken terwijl het binnen bestaande afspraken blijft.

“Trump kan daarom duizenden Amerikaanse troepen in Groenland plaatsen om de Amerikaanse nationale veiligheid te beschermen met de volledige politieke goedkeuring van Denemarken en Groenland, en vervolgens verklaren dat hij dit probleem heeft aangepakt,” vertelde Kirkegaard aan Euronews.

De expert gaf aan dat Washington onder de defensieovereenkomst tussen de VS en Denemarken uit 1951 ruime bevoegdheid heeft om zijn militaire aanwezigheid in Groenland uit te breiden zonder de soevereiniteit te wijzigen. Aan de andere kant is Kirkegaard sceptisch dat een aanbod om Groenland “te kopen” verder zou komen.

Elke serieuze financiële aanbieding aan Groenlanders, merkt Kirkegaard op, zou vrijwel zeker congresfinanciering vereisen, wat een moeilijke verkoop is in een verkiezingsjaar, gezien de publieke tegenstand in de VS en de binnenlandse druk op de kosten van levensonderhoud.

De huidige benadering van Denemarken, stelt hij, is bedoeld om institutionele grenzen, congres toezicht en verkiezingstijdlijnen hun werk te laten doen, waardoor de urgentie van het probleem geleidelijk wordt verminderd en het verandert in achtergrondgeluid in plaats van een diplomatiek crisis.

Vanuit dat perspectief is de waarde van Groenland niet te vinden in een aankoopprijs. Het draait om symboliek, strategie en de balans tussen samenwerking en controle in een steeds meer betwiste wereld.