Iran-oorlog stimuleert transformatie van Syrië tot wereldwijde energiecorridor

Iran-oorlog stimuleert de transformatie van Syrië tot een mondiale energiecorridor

Washington onderzoekt naar verluidt een plan om Syrië om te vormen tot een belangrijke energiecorridor, waarbij pijpleidingen naar Turkije en Europa worden gekoppeld.

Te midden van grote geopolitieke verschuivingen na de sluiting van de Straat van Hormuz, schetst een document dat wordt toegeschreven aan Tom Barrack, de Amerikaanse gezant voor Syrië, een ambitieuze voorstel om Syrië te repositioneren als een cruciaal transitpunt voor wereldwijde energieflows.

Het plan richt zich niet op wegtransport, maar op het herstellen en uitbreiden van een enorm netwerk van bestaande en voorgestelde pijpleidingen die energievelden in de Golf en Irak verbinden met havens aan de Middellandse Zee en uiteindelijk de Europese markten.

Tijdens het diplomatieke forum in Antalya, Turkije, zei de Syrische president Ahmed al-Sharaa, een voormalige rebellencommandant tot voor kort, dat het land vanwege zijn strategische ligging een alternatieve route wil worden voor de transport van energie en goederen.

De Syrische leider verklaarde dat zijn land van plan is te dienen als een veilige corridor voor belangrijke routes tussen het Oosten en het Westen met toegang tot de Middellandse Zee, die de Golf en Turkije via Jordanië verbindt.

Pijpleidingennetwerk

Een document verkregen door SRMG’s Al-Majalla suggereert dat de term “landbrug,” gebruikt door Barrack, specifiek verwijst naar ondergrondse pijpleidingen die bedoeld zijn als alternatief voor kwetsbare maritieme routes.

Voorgestelde en lopende projecten omvatten de herleving van de olie-pijpleiding Kirkuk–Baniyas die Irak verbindt met de Middellandse Zee via Syrië, naar schatting $4,5 miljard (€3,8 miljard) kostend, evenals de Qatar–Turkije-gaspijpleiding, een strategisch initiatief dat is ontworpen om gas van het Noordveld van Qatar via Jordanië en Syrië naar Turkije en verder naar Europa te transporteren.

Bestaande infrastructuur zou ook worden uitgebreid volgens het plan, inclusief de gasleiding Azerbaijan–Kilis–Aleppo, die in augustus 2025 in gebruik is genomen, en plannen om de Arab Gas Pipeline van Egypte via Syrië naar Turkije uit te breiden.

Naast deze grensoverschrijdende projecten zijn er inspanningen gaande om meer dan 1.000 kilometer aan binnenlandse netwerk infrastructuur in Noordoost-Syrië te rehabiliteren, evenals om nieuwe exportroutes te bouwen.

Het document stelt dat de toenemende risico’s voor maritieme knelpunten, met name de Straat van Hormuz, de interesse in landalternatieven aanwakkert.

Barrack wordt geciteerd met de opmerking dat wanneer zeewateren “bewapend” zijn, veilige landgebonden toeleveringsketens een strategische noodzaak worden, “ongeacht de kosten, die de berekeningen van markteconomieën kunnen overstijgen”.

Twijfels over haalbaarheid

Sarkis Kassarjian, een journalist gespecialiseerd in Turkije en het Midden-Oosten, verwerpt het voorstel als een herverpakking van al lang bestaande ideeën.

Hij vertelde Euronews dat het concept “niet nieuw” is en dat voorstellen om Syrië om te vormen tot een energie-transitroute al teruggaan tot begin jaren 2000.

Hij argumenteert dat Syrië ontbreekt aan de infrastructuur, stabiliteit en geografisch voordeel in vergelijking met alternatieven zoals de Rode Zee-havens van Saoedi-Arabië, Israëlische havens aan de Middellandse Zee en Turkse energiecorridors.

“Deze landen hebben de infrastructuur, havens en ports die hen geschikter maken voor dergelijke projecten dan Damascus,” zei hij.

Kassarjian stelde ook vragen over de veiligheid en governance-voorwaarden die nodig zijn om dergelijke infrastructuur te onderhouden, en beschrijft deze als aanzienlijke obstakels in de regio.

Hij voegde eraan toe dat er elders meer realistische projecten bestaan, inclusief de Kirkuk-Ceyhan lijn tussen Irak en Turkije, ondersteund door regionale partners.

Beveiligings- en governance-dilemma’s

Wat betreft infrastructuur en beveiliging, waarschuwt Kassarjian dat “het opzetten van een nieuw pijpleidingnetwerk, het onderhouden en repareren van dit netwerk, het bewaken ervan en het waarborgen van de veiligheid allemaal zeer moeilijk en complex zijn, vooral in een geografie zoals die van het Midden-Oosten.”

Hij waarschuwde dat de bouw en het onderhoud van grensoverschrijdende pijpleidinginfrastructuur langdurige stabiliteit, governance-capaciteit en veiligheidsgaranties vereisen die onzeker blijven.

Hij wees ook op de beperkte vooruitgang bij de wederopbouwinspanningen in Syrië, en zei dat het bredere economische herstel afhankelijk blijft van politieke stabiliteit en institutionele hervorming.

Kassarjian concludeert met scepsis over het hele wederopbouwproces, en stelt dat “de interne Syrische kwestie het grootste probleem is”.

Hij legt uit dat wederopbouw en ontwikkeling fundamenteel verbonden zijn met het hele Syrische dossier, wat betekent dat stabiliteit van de macht, interne stabiliteit en veiligheid, hervorming van het rechtssysteem en volledige transparantie in governance en management van instellingen vereist zijn.

Hij voegde eraan toe dat “meer dan een jaar en een half na de vorming van de regering, we geen vooruitgang hebben gezien op het gebied van wederopbouw in Syrië.”

Kassarjian gelooft dat de Syrische economie nog steeds “vooral gebaseerd is op de directe financiële steun van landen die de autoriteit in Damascus steunen,” en merkt op dat deze steun “zeer beperkt” is, hoewel deze niet is verminderd als gevolg van de recente oorlog.

Technisch mogelijk, maar uitdagend

Syrische ingenieur Ghassan al-Rai, een expert in de petroleumsector, bood een voorzichtiger beoordeling aan en zei dat het project technisch haalbaar is, maar afhankelijk van drie factoren: financiering, veiligheid en politieke overeenkomsten.

Hij zei dat veel van de basis pijpleidinginfrastructuur van Syrië nog steeds bestaat, inclusief voormalige pompstations en secties van exportroutes die voor 2011 werden gebruikt.

Al-Rai legde uit dat pijpleidingen doorgaans ondergronds zijn begraven en in principe kunnen worden gerepareerd of uitgebreid met behulp van bestaande ingenieursmethoden.

Hij voegde eraan toe dat meerdere pijpleidingen en extra pompstations de capaciteit aanzienlijk kunnen verhogen indien nodig.

Wat betreft de hoeveelheid olie die kan worden getransporteerd, legt al-Rai uit dat een enkele pijpleiding een capaciteit van ongeveer een miljoen vaten per dag kan hebben, terwijl oliecentra in de Golf ongeveer 20 miljoen vaten per dag exporteren.

Echter, Al-Rai erkende grote beperkingen, waaronder een tekort aan gekwalificeerd technisch personeel na jaren van conflict, waarbij veel ingenieurs het land hebben verlaten.

“We missen expertise vandaag in Syrië. De meeste jonge professionals, ik zou zeggen tachtig procent van degenen die vroeger met ons werkten, zijn nu in Abu Dhabi en Saoedi-Arabië. Ze zijn allemaal vertrokken. Omdat er tien of twaalf jaar lang geen werk in Syrië is geweest.”

Hij suggereerde dat, met voldoende financiering, expertise internationaal kan worden verworven of door de terugkeer van Syrische professionals in het buitenland.

“Technisch is het mogelijk. De vraag is of de financiering, veiligheid en politieke overeenkomsten aanwezig zijn,” zei hij.