Wie maakt gebruik van AI in Europa – en waar is het nog steeds taboe?

Wie gebruikt AI in Europa – en waar is het nog taboe?

De EU investeert in de adoptie van AI, stelt voorbereidingsplannen op en geeft richtlijnen voor ethisch gebruik, maar het gebruik van AI-tools blijft ongelijkmatig en soms taboe. Terwijl 64% van de Europeanen zegt dat AI-vaardigheden essentieel zullen zijn tegen 2030, is de echte uitdaging om ambitie om te zetten in meetbare, grootschalige resultaten.

De Europese Unie blijft investeren in nieuwe maatregelen om de adoptie van AI te ondersteunen, zowel bij individuen als bedrijven. Volgens een enquête van Eurobarometer over de toekomstige behoeften op het gebied van digitale educatie, is 64% van de Europeanen het erover eens dat iedereen tegen 2030 AI-vaardig moet zijn. Sinds 2021 is het gebruik van AI-technologieën met 12,30% gestegen onder Europese bedrijven, en bijna een derde (32,7%) van de Europeanen geeft toe AI-tools te hebben gebruikt.

Er zijn grote verschillen in het gebruik van AI tussen EU-landen. In sommige landen wordt het gebruik van generatieve AI voor formeel onderwijs en professionele doeleinden aangemoedigd, terwijl het in andere landen nog steeds als taboe wordt beschouwd, wat blijkt uit de extreem lage zelfgerapporteerde gebruikscijfers.

Populairste AI-tools in Europa

In 2025 meldde OpenAI 120,4 miljoen actieve gebruikers in de Europese Unie, wat neerkomt op ongeveer 26% van de EU-bevolking. Andere AI-chatbots en tools zijn terughoudend in het openbaar maken van hun gebruikersbasis in de EU; echter, gezien het feit dat OpenAI’s Chat GPT meer dan 80,02% van de Europese markt in handen heeft, is de resterende 19,8% waarschijnlijk verdeeld tussen Perplexity, Microsoft Copilot, Google Gemini, en Claude.

Het gebruik van generatieve AI voor formeel onderwijs is laag. Minder dan een tiende (9,8%) van de Europeanen geeft toe generatieve AI voor educatieve doeleinden te gebruiken in 2025. Aan de onderkant van de lijst staan Hongaren met slechts 0,62%, gevolgd door Roemenen (3,37%), Polen (4,59%), Bulgaren (5,17%) en Duitsers (6,04%). De koplopers in het gebruik van AI in onderwijs zijn Zweden (20,99%), Malta (20,22%), Denemarken (17,86%), Spanje (16,26%) en Estland (15,41%).

Volgens de recente enquête van Eurobarometer over de toekomstige behoeften voor digitale educatie, heeft 54% van de Europeanen een evenwichtige kijk en gelooft dat AI zowel voordelen als risico’s kan bieden in de klas, terwijl minder dan een kwart (22%) gelooft dat AI helemaal niet thuis hoort in de klas.

EU moet toegankelijke AI-tools verbeteren

Hoewel de EU al ethische richtlijnen voor het gebruik van AI in het onderwijs heeft gepubliceerd, hebben sommige docenten zich openlijk tegen het groeiende gebruik van AI door studenten verzet. Twee gebieden hebben dringend aandacht nodig. Ten eerste moet de EU de toegang tot veilige, leeftijdsadequate AI-tools voor leerlingen, studenten en docenten verbeteren, zodat iedereen onder toezicht vaardigheden kan ontwikkelen. Dit is vooral relevant in landen met lagere digitale vaardigheden en internettoegang.

Tweede, docenten, samen met de Ministeries van Onderwijs van de lidstaten, moeten dieper ingaan op hoe AI kan helpen in hun dagelijkse werk, vooral bij het onderwijzen van leerlingen met leerproblemen en handicaps (dyslexie, dyscalculie, ADHD, autisme en anderen). Goed uitgevoerd biedt dit een belangrijke kans om nieuwe, gepersonaliseerde benaderingen te testen en onderwijstechnieken aan te passen om de beste resultaten voor zowel docenten als leerlingen te behalen.

Gemiddeld geeft 15,07% van de Europeanen toe generatieve AI voor werkdoeleinden te gebruiken. Aan de onderkant van de lijst staan Hongarije (1,31%), Roemenië (5,24%), Italië (8,00%), Polen (8,36%) en Bulgarije (8,43%). Malta staat aan de top met 29,64%, gevolgd door Denemarken (27,17%), Nederland (26,56%), Estland (25,12%) en Finland (25,11%).

Een kwart van de Europeanen geeft toe generatieve AI voor privédoeleinden te gebruiken. Europeanen zijn (maar niet allemaal) meer ontspannen over het openbaar maken van het gebruik van generatieve AI voor privédoeleinden. Cyprus is koploper met 43,13%, gevolgd door Griekenland (40,91%), Estland (37,47%), Malta (37,20%) en Luxemburg (35,71%). Hongarije staat opnieuw onderaan met slechts 2,12%, gevolgd door Italië (12,81%), Roemenië (14,85%), Polen (19,13%) en Bulgarije (20,15%).

Denemarken leidt in AI-adoptie onder bedrijven

Het gebruik van ten minste één type AI-technologie onder Europese bedrijven staat gemiddeld rond de 19,95%, een stijging van 12,3% sinds 2021. De cijfers variëren aanzienlijk tussen landen: terwijl de Noordse en Benelux-landen de leiding hebben, blijven Zuid- en Oost-Europese landen achter. Europese bedrijven verschillen ook aanzienlijk in hun AI-maturiteit: terwijl sommigen goed op weg zijn met AI-transformatie, hebben anderen nog steeds een basis, stap-voor-stap benadering.

Denemarken leidt het gebruik van AI-tools onder bedrijven met 42,03% (+18,14% sinds 2021), gevolgd door Finland (37,82% +22,03% sinds 2021), Zweden (35,04% +25,11% sinds 2021), België (34,54% +24,22% sinds 2021) en Luxemburg (33,61% +20,61% sinds 2021). Onderaan de lijst staan Roemenië (5,21% +3,83% sinds 2021), Polen (8,36% +5,5% sinds 2021), Bulgarije (8,55% +5,26% sinds 2021), Griekenland (8,93% +6,32% sinds 2021) en Cyprus (9,27% +6,68% sinds 2021).

Terwijl het AI-actieplan van de EU en de AI-toepassingsstrategie stappen in de juiste richting zijn, moet de EU nu de focus verleggen naar diepgaande analyses van sectorale toepassingen van AI, bedrijfsprocessen en de echte gereedheid om AI in verschillende soorten en maten van bedrijven in te zetten. Politieke strategieën eindigen vaak als een product van concurrerende ideeën en politieke ambities, en beide strategieën weerspiegelen dat.

Meetbare KPI’s op het niveau van de lidstaten, blijvende focus op alleen grootschalige initiatieven (of het nu gaat om AI-vaardigheden of het verbeteren van de toegang tot rekenkracht en data), en duidelijke differentiatie op basis van bedrijfstype, grootte en AI-maturiteit kunnen de EU helpen om snel vooruit te gaan met gerichte ondersteuning, zonder tijd en belastinggeld te verspillen aan dure en weinig impactvolle initiatieven.