Europese Energiesector Onder Druk Door Escalerende Spanningen Tussen Israël en Iran

Energie in Europa staat op het spel na escalatie van de spanningen tussen Israël en Iran

Met steun van sleepboten vervoert het LNG-tankerschip “Hellas Diana” een lading LNG naar de “Deutsche Ostsee” energie terminal in Mukran, Duitsland, op woensdag 28 augustus 2024.

Nu de spanningen in het Midden-Oosten oplopen, groeit de vrees dat natuurlijke gasvelden doelwitten zullen worden. De levering van vloeibaar aardgas (LNG) aan Europa zou ernstig worden beïnvloed, wat ook gevolgen heeft voor de economieën van de regio.

Stijgende energiekosten in Europa zijn een van de vele risico’s van de huidige geopolitieke crisis, die dreigt een van ’s werelds belangrijkste brandstofvervoerroutes te blokkeren. Gecombineerd met de handelsoorlog die door Amerikaanse tarieven is ontstaan, zijn er zorgen dat de crisis ook de wereldeconomie kan onder druk zetten. De Wereldbank verwacht een groei van 2,3% voor dit jaar, na een groei van 2,8% in 2024.

Sinds Israël op 13 juni luchtaanvallen heeft gelanceerd op de militaire en nucleaire infrastructuur van Iran, zijn de olieprijzen wereldwijd met meer dan 10% gestegen. Hoge prijzen en verstoringen in de aanvoer, samen met de gevolgen van de handelsoorlog, bedreigen de wereldwijde productie.

Markten houden rekening met risico’s voor de wereldwijde olie- en LNG-levering. Iran controleert de strategisch belangrijke Straat van Hormuz, waarlangs een derde van de wereldwijde zeewaterolie en een vijfde van de wereldwijde LNG-zendingen reizen. Als deze route wordt geblokkeerd, kunnen de prijzen oplopen tot boven de $100. Momenteel wordt een vat ruwe olie verhandeld voor meer dan $75, terwijl internationale Brent rond de $77 ligt.

“Ik verwacht niet dat de straat wordt gesloten,” zei Dr. Yousef Alshammari, voorzitter van het London College of Energy Economics. “Iran heeft de Straat van Hormuz nodig voor schepen die naar zijn klanten, India en China, varen.”

Hoewel de passage niet is gesloten, heeft deze al invloed gehad op de prijzen vanwege de risico’s die aan de crisis zijn verbonden. Sommige olietankers hebben geweigerd om erdoorheen te varen. Volgens de FT heeft ’s werelds grootste beursgenoteerde olietankerbedrijf Frontline aangegeven nieuwe contracten voor het varen door de Straat van Hormuz af te wijzen.

Ondertussen zullen “verzekeringsmaatschappijen waarschijnlijk hogere kosten in rekening brengen, terwijl Qatar probeert zijn LNG-zendingen via de Straat uit te stellen,” voegde Alshammari toe.

Natuurlijke gasvelden in de regio trekken ook aandacht. Iran deelt het grootste aardgasveld ter wereld, het South Pars veld, met Qatar. De LNG uit deze regio is van vitaal belang voor de rest van de wereld, inclusief Europa.

Inflatie en bedrijven: De impact op Europa

Hoewel de EU momenteel voldoende LNG-voorraad heeft, maakt de afhankelijkheid van wereldwijde LNG het blok kwetsbaar voor geopolitieke schokken terwijl het zijn afhankelijkheid van Russisch gas vermindert.

Nu de markt de recente risico’s van leveringsonderbrekingen weegt, zijn de Europese gasprijzen aanzienlijk gestegen. De primaire benchmark voor Europese gasprijzen, de Nederlandse TTF (Title Transfer Facility), steeg tot een drie-maandenhoogte, nabij €41/MWh op vrijdagmiddag in Europa.

De import van Europa uit Qatar voorziet in bijna 10% van de LNG-behoefte. Andere landen in de regio, waaronder Egypte, exporteren ook LNG naar Europa. Echter, na de aanval van Hamas op 7 oktober 2023, sloot Israël een deel van zijn eigen productie, wat Egypte dwong om LNG-zendingen stop te zetten en leidde tot een stijging van de Europese aardgasprijzen.

Europa heeft momenteel verschillende leveranciers van aardgas. Noorwegen was de grootste leverancier van gas aan de EU in 2024, goed voor meer dan 33% van alle gasimporten. Andere leveranciers zijn onder meer de Verenigde Staten, Algerije, Qatar, het VK, Azerbeidzjan en Rusland.

De grootste LNG-importerende landen in de EU zijn Frankrijk, Spanje, Italië, Nederland en België. Als zendingen uit Qatar worden beïnvloed, zijn België, Italië en Polen het meest getroffen, aangezien het land 38-45% van hun LNG-importen levert, volgens het Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA).

Het goede nieuws is dat de vraag naar gas meestal op het laagste niveau is in Europa op dit moment van het jaar. Toch verhoogt het warmer dan gebruikelijke weer in het blok de vraag naar koeling, wat de behoefte aan energie in de komende weken zou kunnen vergroten.

“Stijgingen in energieprijzen drukken de inflatie omhoog en kunnen een neveneffect hebben op het beleid van de centrale bank,” zei Alshammari.

Centrale banken, waaronder de Amerikaanse Federal Reserve en de Bank of England, hebben het verlagen van de rente stopgezet vanwege toenemende onzekerheid. Als ze zien dat de inflatie op korte termijn aanhoudt en, in het geval van de ECB en de BoE, het doel van 2% verder wegdrijft, kan verdere monetaire verkrapping de economie onder druk zetten met hogere kosten voor lenen en investeren.

“Als gevolg van de oorlog in Oekraïne is er een verschuiving geweest binnen de EU om hun vloeibaar aardgas, hun LNG, niet meer uit Rusland te halen, maar van producenten zoals Qatar,” vertelde Marco Forgione, algemeen directeur van het Chartered Institute of Export and International Trade. “Alles wat de doorgang van vloeibaar aardgas beperkt, zal snel impact hebben op de EU, vooral in de productie sector.”

De vraag naar olie is het hoogst in de zomer, gedeeltelijk door industriële activiteit. Maar huidige leveringsbeperkingen en hogere prijzen kunnen de productie verder onder druk zetten.

Voor Europese bedrijven, die al te maken hebben met verhoogde handels spanningen door Amerikaanse tarieven, is het omgaan met de huidige complicaties “als het spelen van vierdimensionaal schaken,” zei Forgione.

Hij voorspelde dat plotselinge stijgingen in olieprijzen en depressieve vrachttarieven kunnen leiden tot aanzienlijke prijsstijgingen voor consumenten, leveringsgebrek en krimpflatie. Dit houdt in dat een product in grootte krimpt, maar de prijs hetzelfde blijft.

Gevolgen voor de wereldmarkt

De energie-infrastructuur van Iran staat op het spel in het conflict. Het land is de negende grootste olieproducent ter wereld. Bij volle capaciteit produceert het land 3,8 miljoen vaten olie per dag, volgens de Amerikaanse Energy Information Administration. Maar door westerse sancties worden de olie-exporten van Iran voornamelijk naar China en India gestuurd.

Iran exporteert 1,5 miljoen vaten per dag, goed voor 10% van de olie-importen van China. Als de op een na grootste economie ter wereld, China, deze import wordt ontzegd, kan dit zijn economie beïnvloeden, omdat het gedwongen is om deze elders te verkrijgen, wat betekent dat de prijzen kunnen stijgen.

De potentiële geopolitieke gevolgen van het conflict tussen Iran en Israël houden de markten in spanning, en het lijkt erop dat de volatiliteit hier zal blijven. Ondertussen blijft de rol van Europa in het conflict nog onduidelijk.

“Mijn grootste zorg is dat het een bredere conflict wordt, waarbij Europese landen, het VK en Frankrijk betrokken zijn. Dit is het scenario dat niemand wil zien gebeuren,” voegde Alshammari toe.