Welke EU-landen zijn het meest kwetsbaar voor verstoringen in de LNG-levering?

Welke EU-landen zijn het meest kwetsbaar voor de verstoring van de LNG-levering?

De aanvallen vanuit Iran hebben geleid tot de opschorting van de LNG-productie in Qatar en grote verstoringen van de scheepvaart door de Straat van Hormuz. Welke EU-landen zouden het meest getroffen kunnen worden?

Hoewel de Europese Commissie aangeeft dat er momenteel geen directe tekorten aan gas zijn, is de Nederlandse TTF-benchmark—de belangrijkste prijsreferentie voor aardgas in Europa—de afgelopen dagen gestegen, wat de zorgen op de markt over een strakkere wereldwijde LNG-aanvoer weerspiegelt.

De energie-minister van Qatar, Saad al-Kaabi, vertelde aan de Financial Times dat oorlog in het Midden-Oosten “de economieën van de wereld zou kunnen verwoesten”, met een negatieve impact op de groei en een stijging van de energiekosten door tekorten. De minister voegde eraan toe dat zelfs als het conflict onmiddellijk eindigt, Qatar “weken tot maanden” nodig heeft om de leveringen te normaliseren, na de sluiting van Ras Laffan, het LNG-exportcomplex dat deze week door Iraanse drones is getroffen.

Met de gasopslagniveaus in de EU rond de 30%, volgens Gas Infrastructure Europe, komt de bloc in een kritieke periode voor het aanvullen van de voorraden voor de komende winter. De situatie roept pijnlijke herinneringen op aan de energiecrisis van 2022, veroorzaakt door de Russische invasie van Oekraïne, maar vindt plaats tegen de achtergrond van een veel grotere diversificatie weg van Russisch pijplangas.

De Europese Commissie heeft op woensdag noodcoördinatiegroepen bijeengeroepen en verklaarde dat de Amerikaanse LNG-leveringen, die nu het grootste deel van de importen uitmaken, samen met Noors pijplangas, de aanvoer voorlopig stabiel houden. EU-commissaris voor Energie, Dan Jørgensen, heeft ook de waarde van verhoogde leveringen uit Azerbeidzjan via de Zuidelijke Gascorridor benadrukt.

Echter, sommige EU-landen zijn bijzonder kwetsbaar voor de verstoring, omdat ze grote LNG-importeurs zijn, sterk afhankelijk zijn van Qatarese leveringen of ongewoon lage reserves hebben.

EU-landen met de meeste verliezen

In 2025 importeerde de EU meer dan 140 miljard kubieke meter LNG, volgens de Brusselse denktank Bruegel. De VS was de grootste leverancier van LNG aan de EU, goed voor bijna 58% van de totale LNG-importen, die tussen 2021 en 2025 verdrievoudigden. De grootste LNG-importeurs in de EU zijn Frankrijk, Spanje, Italië, Nederland en België. Van deze vijf staan Italië en België onder de grootste druk door hun grotere afhankelijkheid van Qatarese leveringen.

Volgens het analyseteam Kpler was Qatar vorig jaar goed voor ongeveer 30% van de LNG-importen van Italië en 8% van die van België. Frankrijk en Spanje hebben daarentegen sterkere toegang tot Noorse leveringen en andere leveranciers.

Bovendien, hoewel Polen niet tot de top vijf LNG-importeurs van de EU behoort, kwam 17% van zijn gasimporten in 2025 uit Qatar, wat betekent dat het land voor een vergelijkbare uitdaging staat. België kan de grootste problemen ondervinden wat betreft de reserve-niveaus. De gasopslag in het land staat rond de 25,5%, onder het EU-gemiddelde van 30%, wat de inspanningen om Qatarese volumes te vervangen verder compliceert.

Italië en Polen hebben ook een significante blootstelling aan Qatarese LNG, hoewel hun opslagniveaus relatief hoger zijn, respectievelijk 47% en 50%. Over het algemeen zullen deze landen waarschijnlijk meer blootgesteld zijn aan prijsvolatiliteit, terwijl ze concurreren om alternatieve vracht op de wereldwijde spotmarkt.

Baird Langenbrunner, een onderzoeksanalist bij Global Energy Monitor, waarschuwde dat de sluiting van Qatar’s Ras Laffan LNG-exportcomplex een aanzienlijke impact op de markt kan hebben, met de opmerking dat er maar weinig directe vervangingen voor deze volumes beschikbaar zijn.

EU-landen die deze situatie hadden voorzien

In schril contrast hiermee lijken andere EU-landen veel beter bestand tegen de huidige onrust. Portugal springt positief in het oog, aangezien het sinds 2020 geen gas meer uit het Midden-Oosten heeft gehaald, toen de laatste kleine Qatarese levering slechts 129.000 kubieke meter bedroeg. Volgens de Portugese Directoraat-Generaal Energie en Geologie waren de belangrijkste leveranciers in 2025 Nigeria en de Verenigde Staten, met veilige routes ver weg van de Straat van Hormuz.

Het land handhaaft ook uitzonderlijk hoge opslagniveaus van meer dan 76%, en experts zeggen dat het relatief eenvoudig de LNG-leveringen uit de VS kan verhogen indien nodig. Spanje profiteert ook van meer gediversifieerde bronnen, en de reserves staan rond de 56%, wat het in een comfortabele positie plaatst. Deze variatie binnen de EU benadrukt hoe de nationale energie-strategieën die sinds 2022 zijn geïmplementeerd nu zeer verschillende niveaus van kwetsbaarheid opleveren.

Korte-termijnoplossingen lossen geen langetermijnverslaving op

Brussel heeft aangegeven klaar te zijn om solidariteitsmaatregelen te activeren als de situatie verslechtert. Onder de opties die worden besproken zijn gecoördineerde targets voor vraagreductie, versnelde gezamenlijke LNG-aankoopprogramma’s, tijdelijke prijsbeschermingsmaatregelen en financiële ondersteuningsmechanismen voor de meest getroffen lidstaten.

De Europese Commissie heeft benadrukt dat zij nauwlettend toezicht zal houden in samenwerking met nationale regeringen en bereid is om goedkeuringen voor staatssteun te versnellen of grensoverschrijdende opslag te faciliteren waar nodig. Chris Bernkopf, CEO van Podero, een in Wenen gevestigd softwarebedrijf voor energie-flexibiliteit dat samenwerkt met grote Europese nutsbedrijven zoals E.ON en TotalEnergies, roept op tot een snellere verschuiving naar hernieuwbare alternatieven.

“Het echte probleem was niet, en is niet, het prijs systeem; het is de gasafhankelijkheid die eronder ligt,” zei hij. “De oplossingen zijn minder dramatisch maar duurzamer: bouw meer hernieuwbare energie met opslag, beheer de vraag slim en gebruik digitale tools om huishoudelijke apparaten zoals warmtepompen en elektrische voertuigen te coördineren om de druk op het net te verminderen.”

Bernkopf stelt dat hoewel kortetermijnmaatregelen zoals prijsbevriezingen huishoudens kunnen beschermen tijdens een crisis, ze niets structureels oplossen. Echte energiezekerheid en lagere prijzen, benadrukt hij, zullen alleen komen van het uitbreiden van hernieuwbare energie, het verbeteren van de netflexibiliteit en het verminderen van de algehele afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele brandstoffen. De komende weken zullen zowel de nationale voorbereidingen als de effectiviteit van de EU-brede solidariteit op de proef worden gesteld, nu de geopolitieke risico’s voor energievoorzieningen opnieuw aan het licht zijn gekomen.