Waarom de Amerikaanse shutdown pijnlijker kan zijn dan eerdere crises

Waarom de shutdown in de VS pijnlijker kan zijn dan eerdere crises

Shutdowns van de federale overheid zijn niet ongewoon in de VS, maar deze kan schadelijker blijken dan eerdere crises. President Trump dreigt met permanente ontslagen op een moment dat de arbeidsmarkt al zwak is.

Normaal gesproken veroorzaken shutdowns van de federale overheid niet veel economische schade. Maar de shutdown die woensdag begon, lijkt riskanter, vooral omdat President Donald Trump dreigt de impasse te gebruiken om duizenden overheidsbanen permanent te schrappen, terwijl de economie al kwetsbaar is.

Voorlopig negeren de financiële markten de impasse als een nieuwe mislukking van de Republikeinen en Democraten om een budget overeen te komen en de overheid draaiende te houden. “Iedereen lijkt vrij zelfgenoegzaam over de shutdown, ervan uitgaande dat de Democraten en Republikeinen tot een akkoord zullen komen en het leven gewoon doorgaat, zoals in eerdere shutdowns,” schreef de onafhankelijke econoom Ed Yardeni in een commentaar. “De geschiedenis zou zich zeker kunnen herhalen, vooral met een man die bekend staat om zijn onderhandelingstalent in het Witte Huis.”

Gezien de kloof tussen de twee politieke partijen voegde Yardeni toe: “De gebrek aan voorzichtigheid is enigszins verrassend.” De Amerikaanse overheid heeft in de afgelopen vijftig jaar nu 21 keer shutdown gehad. De laatste was de langste, die begon in december 2018 en vijf weken duurde tot januari 2019, tijdens Trumps eerste termijn. Zelfs die pauze liet nauwelijks een spoor achter op ’s werelds grootste economie. Het Congressional Budget Office (CBO) schat dat het slechts 0,02% van het Amerikaanse bruto binnenlands product in 2019 heeft gekost.

De economische impact van shutdowns is meestal van korte duur. Federale werknemers worden tijdelijk ontslagen en de federale overheid stelt sommige uitgaven uit terwijl ze duren. Zodra ze voorbij zijn, gaan federale werknemers terug naar hun werk en ontvangen ze hun achterstallige loon, en de overheid besteedt het geld dat het had ingehouden. Overheidsbetalingen die cruciale inkomenssteun bieden voor miljoenen Amerikanen, zoals Sociale Zekerheid, en gezondheidszorgprogramma’s zoals Medicare, zullen ook niet worden verstoord door deze shutdown.

“Shutdowns van de overheid zijn ongemakkelijk en rommelig,” zegt Scott Helfstein, hoofd van de investeringsstrategie bij het investeringsbedrijf Global X. “Maar er is weinig bewijs dat ze een significante impact op de economie hebben. Gewoonlijk wordt de verloren economische activiteit, als deze al betekenisvol is, in het volgende kwartaal hersteld.”

Gegevens van eerdere shutdowns hebben ook aangetoond dat er weinig impact op het Amerikaanse BBP is, tenzij deze onderbrekingen worden verlengd, aldus CBO-directeur Phillip Swagel. “De impact is niet onmiddellijk, maar na verloop van tijd heeft een shutdown een negatieve impact op de economie,” vertelde hij onlangs.

Toch kan de schade deze keer erger zijn. Waarom is deze shutdown anders? Tijdens de shutdown van 2018-2019 slaagden sommige overheidsinstanties erin de effecten van de impasse te ontlopen omdat ze vooraf financiering hadden ontvangen, wat betekende dat ze gewoon konden doorgaan met opereren. Dat is deze keer niet gebeurd, en het CBO schat dat ongeveer 750.000 federale werknemers tijdelijk ontslagen zouden kunnen worden.

Trump overweegt ook iets destructievers. Zijn begrotingskantoor heeft bedreigd met massale ontslagen van federale werknemers deze keer, niet alleen met tijdelijke onbetaald verlof. Een “reductie in de personeelsbezetting” zou niet alleen werknemers ontslaan, maar ook hun posities elimineren, wat meer onrust voor een beroepsbevolking die al door Trump is “opgeruimd” met zich meebrengt.

“We zouden veel mensen ontslaan die zeer beïnvloed zullen worden, en ze zijn democraten. Ze zullen democraten zijn,” zei de president op dinsdag.

Thomas Ryan van Capital Economics schreef in een commentaar dat “het redelijk is om aan te nemen dat (Trumps dreiging met massale ontslagen) politieke bluf is, bedoeld om druk uit te oefenen op de Democraten om een financieringsverlenging goed te keuren zonder concessies.” Maar, voegde hij eraan toe, “als het wordt doorgezet, kan het langdurige gevolgen hebben, waardoor de overheidssanering wordt verlengd en de sector een rem op de werkgelegenheid houdt tot volgend jaar.”

Ryan Sweet, hoofd-econoom van de VS bij Oxford Economics, schat dat de shutdown en het tijdelijke verlies van inkomen voor federale werknemers 0,1 tot 0,2 procentpunten van de jaarlijkse groei van het land in het vierde kwartaal kunnen afschrapen voor elke week dat de overheid gesloten is. Een deel daarvan zal worden hersteld zodra deze weer opent.

“De economische kosten van shutdowns zijn normaal gesproken minimaal, tenzij ze enkele weken duren,” schreef Sweet.

Uitgestelde banenrapport De shutdown komt ook op een moment dat de arbeidsmarkt al onder druk staat, beschadigd door de aanhoudende effecten van hoge rentes en onzekerheid rond Trumps onvoorspelbare campagne om belastingen op importen van bijna elk land ter wereld en op specifieke producten — van koper tot buitenlandse films — te heffen.

Herzieningen van het ministerie van Arbeid eerder deze maand toonden aan dat de economie 911.000 banen minder heeft gecreëerd dan oorspronkelijk gerapporteerd in het jaar dat eindigde in maart. Dat betekende dat werkgevers gemiddeld minder dan 71.000 nieuwe banen per maand over die periode toevoegden, niet de 147.000 die oorspronkelijk was gerapporteerd.

Sinds maart is de baancreatie zelfs nog verder vertraagd, tot gemiddeld 53.000 per maand. Tijdens de aanwervingsboom van 2021-2023 die volgde op de COVID-19-lockdowns, creëerde de economie daarentegen 400.000 banen per maand. Het banenrapport van september zou vrijdag uitkomen en analisten verwachtten dat er 50.000 nieuwe banen in de afgelopen maand zouden zijn toegevoegd, maar dit is door de shutdown onbepaald uitgesteld.

De economie geeft echter gemengde signalen. De BBP-groei kwam in het tweede kwartaal uit op een sterke jaarlijkse groei van 3,8% van april tot juni, wat een daling van 0,6% in de eerste drie maanden van het jaar omkeerde. Maar het is nog niet duidelijk of die sterke groei kan aanhouden, of dat het zal leiden tot een herstel in de aanwervingen.

“De economie verkeert op een scherp mes,” zegt Michael Linden, senior beleidsmedewerker bij het links georiënteerde Washington Center for Equitable Growth. “De economische gegevens wijzen momenteel in verschillende richtingen. De BBP-groei in het tweede kwartaal was sterk, maar hoe veel daarvan slechts een herstel was van de ongelooflijk zwakke BBP-groei in het eerste kwartaal is moeilijk te zeggen. Wat we wel zeker weten is dat de economie minder banen creëert, de loongroei vertraagt en de middenklasse consumenten zich onder druk voelen.”