Kan de militaire uitgaven van Europa de economische groei herstellen?

Kan de militaire uitgaven in Europa de economische groei nieuw leven inblazen?

Europa verhoogt zijn defensie-uitgaven, met Duitsland voorop, terwijl economen een bescheiden impuls voor de groei verwachten. Hoewel stijgende orders de activiteit ondersteunen, kunnen lange productietijden en structurele hindernissen de economische voordelen beperken.

Europese overheden bereiden zich voor op een aanhoudende stijging van de defensie-uitgaven, wat een belangrijke economische vraag oproept. Kan herbewapening ook de groei ondersteunen in een tijd waarin de eurozone moeite heeft om momentum te krijgen?

Duitsland staat centraal in deze verschuiving. Berlijn is van plan de defensie-uitgaven tegen 2029 te verhogen tot bijna 3,5% van het BBP, een stijging van 2,1% in 2024, wat een van de meest significante militaire investeringsprogramma’s in het naoorlogse Europa markeert. Tegen 2029 streeft de overheid ernaar jaarlijks meer dan €100 miljard uit te geven aan defensiematerieel en onderhoud.

Volgens Niklas Garnadt, econoom bij Goldman Sachs, kan de impact op de groei aanzienlijk zijn. “We verwachten dat de defensie-uitgaven het BBP-niveau van Duitsland in 2029 met ongeveer 0,8% zullen verhogen, en de defensieorders zijn materieel gestegen in het vierde kwartaal nadat de begroting voor 2025 in september was goedgekeurd,” zei hij.

Eenmaal goedgekeurd door het parlement, worden grote defensiecontracten toegekend aan fabrikanten en geregistreerd in officiële fabrieksorderdata. Binnenlandse Duitse orders die verband houden met defensie-industrieën stegen eind 2025 met meer dan 50% vergeleken met de al verhoogde niveaus na de invasie van Rusland in Oekraïne.

In nationale boekhoudkundige termen ondersteunt defensie-uitgaven het BBP via verschillende kanalen. Aan de productiekant neemt de toegevoegde waarde toe in de defensieproductie en zijn toeleveringsketens. Aan de uitgavenzijde stimuleert de verwerving van wapensystemen de overheidsinvesteringen zodra het eigendom is overgedragen, terwijl aankopen van munitie en onvoltooid materieel verschijnen als veranderingen in de voorraden.

“We verwachten dat defensie-uitgaven een sterkere toename van de overheidsinvesteringen in materieel zullen stimuleren,” aldus Garnadt.

Economische vooruitzichten voor de eurozone: Betere cyclische groei

Het economen-team van Goldman Sachs ziet 2026 als een jaar van bescheiden herstel voor de eurozone. De bank voorspelt een BBP-groei van 1,3% voor het blok, iets boven de voorspellingen van de Europese Centrale Bank, gedreven door een mix van fiscaal beleid, veerkrachtige consumentenbestedingen en afnemende handelsbelemmeringen.

De fiscale impuls van Duitsland — grotendeels gedreven door defensie — wordt verwacht de krimpende krachten elders te compenseren, wat helpt de algehele beleidsstand van de eurozone te stabiliseren. Dalen van energieprijzen en loonstijgingen die de inflatie overstijgen, zouden de vraag van huishoudens moeten versterken. Een mogelijke wapenstilstand in Oekraïne zou een extra impuls kunnen geven via verbeterde energiekosten dynamiek.

Echter, economen waarschuwen dat defensieproductie ongewoon lange levertijden heeft. Met orderboeken die vier tot vijf jaar productie dekken, is de impact op de daadwerkelijke productie en het BBP geleidelijk in plaats van onmiddellijk.

Bovendien benadrukken deskundigen dat hogere defensie-uitgaven alleen Europa’s diepere structurele uitdagingen niet zullen oplossen. Toenemende concurrentie vanuit China, hoge energiekosten, onderinvestering in hightechsectoren, regelgevende lasten en vergrijzende bevolkingen blijven de lange termijn groeipotentie van de regio onder druk zetten.

“We verwachten dat de vernieuwde exportdruk vanuit China een negatieve invloed zal hebben op de Europese handel via stijgende importen en hogere exportconcurrentie, vooral in Duitsland en Italië,” aldus Goldman Sachs.

Defensie-uitgaven als een steun, maar geen oplossing

Militaire uitgaven komen niet alleen naar voren als een strategische noodzaak, maar ook als een macro-economische hefboom voor Europa. Terwijl defensie-investeringen op zichzelf onwaarschijnlijk zijn om de lange termijn groei van Europa te transformeren, kunnen ze een belangrijke ondersteunende rol spelen.

Voor landen zoals Duitsland, waar fiscale ruimte wordt omgeleid naar herbewapening, kan het stimulerende effect aanzienlijk zijn, vooral in een economie die zwaar leunt op de industrie en worstelt met concurrentievermogen. Of deze verschuiving duurzaam zal blijken te zijn, blijft af te wachten, maar voor nu lijkt defensie een onverwachte motor te zijn in het ongelijkmatige herstel van Europa.