Griekenland inzet op LNG-corridor voor de energietoekomst van Europa na Rusland

Griekenland wedt op LNG-corridor voor de energie toekomst van Europa na Rusland

De FSRU Alexandroupolis startte zijn commerciële operatie in oktober 2024. De regio rond Alexandroupolis, ooit over het hoofd gezien, staat nu centraal in plannen om gasleveringen veilig te stellen en de energiemap van de EU te herzien.

Thrace, aan de zuidoostelijke rand van Europa, was decennia lang een “vergeten grens” in het Europese verhaal, ver weg van de centra van besluitvorming en investeringen. Echter, vandaag verandert dat beeld snel. De regio wordt herontwikkeld tot een cruciaal geopolitiek en energiecentrum, terwijl Europa zijn ontkoppeling van Russische energie versnelt en op zoek gaat naar nieuwe, veilige gasroutes.

Thrace — en Alexandroupolis in het bijzonder — bevindt zich nu in het hart van deze herstructurering en neemt een groeiende rol aan in de diversificatie van de energievoorziening van de EU. Van een “vergeten grens” is de regio geëvolueerd tot een strategisch kruispunt voor de energiebeveiliging in Europa.

Waarom gas nog steeds noodzakelijk is

Terwijl Europa zich voorbereidt om definitief afscheid te nemen van Russische energie, gezien de Russische olie- en gasimporten tegen 2028 op nul moeten komen, ontvouwt zich een felle discussie in de Europese hoofdsteden over hoe de volgende fase van de energievoorziening voor huishoudens en bedrijven in de Europese Unie veilig te stellen.

Ondanks jarenlange inspanningen om de groene transitie te versnellen, wordt verwacht dat aardgas — de schoonste van de fossiele brandstoffen — nog jarenlang een cruciaal onderdeel van de energie mix van Europa zal blijven, als brugbrandstof. Analyses van de Europese Commissie en internationale energieorganisaties tonen aan dat aardgas een sleutelrol blijft spelen in het stabiliseren van elektriciteitsnetten, het balanceren van de productie van duurzame energie en het ondersteunen van de industriële energiebeveiliging.

De onderbreking van Russische stromen, in combinatie met een geleidelijke herstel in de vraag, creëert een aanzienlijke kloof in de Europese markt. Tegen 2030 wordt geschat dat Centraal- en Oost-Europa jaarlijks 35 miljard kubieke meter (bcm) extra gas nodig zal hebben, wat gedekt moet worden door nieuwe infrastructuur, gediversifieerde leveringen en alternatieve routes.

Land dat erin slaagt deze kloof te dichten, zal naar verwachting op twee manieren profiteren: via de inkomsten uit doorvoer en gashandel, en door een verhoogde geopolitieke invloed als sleutelfactoren in de diversificatiestrategie van Europa.

De strijd van Griekenland en de beslissende rol van Thrace

Met de energieknijp van Rusland die veel pijpleidingen in Europa onderbenut laat, komt vloeibaar aardgas (LNG) naar voren als de belangrijkste alternatieve oplossing om aan de Europese vraag te voldoen. Griekenland streeft ernaar een substantieel aandeel in deze markt veilig te stellen, gebruikmakend van zijn geografische ligging en bestaande — en uitbreidende — infrastructuur.

Centraal in deze strategie staat de zogenaamde Verticale Corridor, het pijpleidingnetwerk dat de twee LNG-terminals van het land verbindt — de FSRU in Alexandroupolis en de LNG-terminal in Revithoussa — met de onderling verbonden gassystemen van Bulgarije en Roemenië, waarmee volumes zelfs tot Oekraïne kunnen worden getransporteerd. Deze corridor kan ook markten in Hongarije, Slowakije en Moldavië van energie voorzien, wat de energiebeveiliging in Centraal- en Oost-Europa versterkt.

Tegelijkertijd zijn er gesprekken gaande om het pijpleidingnetwerk verder uit te breiden, zodat LNG, grotendeels van Amerikaanse oorsprong, Griekenland kan binnenkomen en naar nog meer Europese markten kan worden geleid, waaronder Italië via de TAP, en ook Oostenrijk, waardoor het land een belangrijke toegangspoort tot de EU wordt.

Om deze ambitie te ondersteunen, is Griekenland van plan een tweede drijvende FSRU-terminal of een drijvende LNG-opslag- en hergasificatie-eenheid te bouwen. Een van de bedrijven die deze richting opgaat, is Gastrade, die de Alexandroupolis FSRU beheert. Het bedrijf heeft al milieu goedkeuring ontvangen van de Griekse staat voor de installatie van een tweede eenheid, dicht bij de reeds operationele eenheid. Deze FSRU zal FSRU Thrace genoemd worden en zich in hetzelfde zeegebied als de Alexandroupolis FSRU bevinden.

Het project brengt echter aanzienlijke financiële uitdagingen met zich mee. De bouwkosten worden geschat op bijna €600 miljoen — een bedrag dat volgens het projectmanagement niet kan worden veiliggesteld zonder steun van Europese financiële instrumenten of staatsfondsen.

Hoge inzet in Brussel

Een politiek en economisch spel met hoge inzet speelt zich momenteel af in Brussel over de toekomst van gasinfrastructuur in Europa. In de afgelopen jaren heeft de Europese Commissie een sterke positie ingenomen met betrekking tot het afbouwen van de financiering voor gasprojecten, onder het argument dat deze niet in overeenstemming zijn met de groene transitie en klimaatneutraliteitsdoelen. Deze positie wordt uitgedaagd door spelers uit de industrie en nationale regeringen, die volhouden dat gas nog jarenlang noodzakelijk zal zijn.

Onderhandelingen zijn gaande en Brussel staat onder toenemende druk om zijn standpunt te herzien en financiering voor gasinfrastructuur toe te staan. “Het is niet alleen Griekenland dat hierom vraagt. Roemenië, bijvoorbeeld, ontwikkelt een nieuw gasveld, Neptune Deep, en wil de optie hebben om de volumes op de Europese markt te verkopen,” vertelden spelers uit de Griekse energie-industrie.

De rol van de Amerikanen

In een tijd waarin de Europese Commissie onder druk staat om zijn aanpak van gas te heroverwegen, beweegt de Verenigde Staten sneller. Grote Amerikaanse financiële instellingen, zoals EXIM en de US International Development Finance Corporation, hebben interesse getoond in het financieren van de bouw van een tweede drijvende FSRU-terminal in Alexandroupolis, met het oog op het versterken van de Amerikaanse LNG-export naar Europa via de Verticale Corridor. Dit onderwerp zal centraal staan tijdens een speciale bijeenkomst die gepland staat door het Amerikaanse ministerie van Energie in Washington eind februari, gericht op het versterken van de Verticale Corridor. De bijeenkomst zal worden bijgewoond door energie-ministers en vertegenwoordigers uit de industrie van Centraal- en Oost-Europese landen.

“De vergadering in Washington zal worden bijgewoond door een delegatie van de Europese Energiemaatschappij, geleid door de directeur-generaal van energie van de EU, Ditte Juul Jørgensen,” zei Kostis Sifneos, vice-president van Gastrade. Hij voegde eraan toe dat de financiering voor projecten van de Verticale Corridor hoog op de agenda zal staan, aangezien de discussie in Brussel over de financiering van gasinfrastructuur is intensiever geworden in de context van Europa’s beslissing om zich los te koppelen van het Russische gas. “Land als Oekraïne, Hongarije en Slowakije hebben Europese steun nodig voor infrastructuurprojecten om het Russische gas te vervangen. We verwachten dat deze discussie in 2026 zal eindigen en een positief resultaat zal opleveren,” zei Sifneos.

In een tijd waarin energiebeveiliging centraal staat in het Europese beleid, zullen projecten zoals de drijvende faciliteiten van de Alexandroupolis FSRU een testterrein zijn voor een realistischer Europese energieplanning. Alle ogen zijn nu gericht op Brussel, dat in 2026 moet beslissen onder welke voorwaarden en met welke geografische strategie gas in de Europese markt zal blijven stromen.