EU Beperkt Financiële Steun aan Rusland voor Vrede door Kracht in Oekraïne

Een appartementengebouw beschadigd tijdens Russische drone- en raketaanvallen, waar bewoners bloemen brachten om te rouwen, in Kyiv, Oekraïne, op 18 juni 2025.

De Europese Commissie heeft vorige week een plan gepresenteerd om alle Russische gasimporten tegen het einde van 2027 geleidelijk af te schaffen. Het plan werd dinsdag onthuld aan het einde van de G7-top in het Canadese Kananaskis-resort en zou onmiddellijk nieuwe contracten voor de aankoop van Russisch gas verbieden. Bestaande kortlopende contracten mogen hun looptijd tot juni volgend jaar afmaken, en lange termijncontracten worden aan het einde van 2027 beëindigd.

“Om vrede door middel van kracht te bereiken, moeten we meer druk uitoefenen op Rusland om een echte wapenstilstand te verzekeren, Rusland aan de onderhandelingstafel te brengen en deze oorlog te beëindigen,” zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. “Sancties zijn cruciaal om dat doel te bereiken.”

Terwijl het plan werd aangekondigd, lanceerde Rusland 32 raketten en 440 drones op Kyiv, waardoor 26 mensen omkwamen en 134 gewond raakten. De aanval beschadigde de spoorweginfrastructuur en veroorzaakte branden. Ook Odesa werd zwaar getroffen.

“[Russische president Vladimir] Poetin doet dit opzettelijk – juist tijdens de G7-top. Het is een duidelijk signaal van totale disrespect tegenover de Verenigde Staten en andere partners die oproepen tot een einde aan het geweld,” zei de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha.

Poetin had hetzelfde gedaan direct na een telefoongesprek met Trump op zondag, waarbij hij 183 aanvalsdrones en 11 raketten van verschillende typen naar Oekraïne stuurde.

De Europese Unie heeft haar import van Russische energie tijdens de oorlog aanzienlijk verminderd – met bijna 80 procent, volgens de commissie. Maar vorig jaar gaf het nog steeds ongeveer 22 miljard euro ($25 miljard) uit aan de aankoop van 19 procent van zijn gas en ongeveer 3 procent van zijn olie uit Rusland.

Het Centrum voor Onderzoek naar Energie en Schone Lucht heeft recentelijk geschat dat het elimineren van die inkomsten de Kremlin 22 procent van zijn bruto-inkomsten zou ontnemen.

Hongarije en Slowakije zijn de belangrijkste tegenstanders geweest, met het argument tegen een algeheel importverbod. Ze beweren dat ze, als landlocked landen, weinig alternatieven hebben voor Russisch olie en gas.

Slowakije premier Robert Fico noemde de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy “een vijand van Slowakije” in januari omdat Oekraïne de Yamal-pijpleiding had afgesloten die Russisch gas door Oekraïne naar Slowakije vervoert. De enige nog functionele Russische pijpleiding naar Europa is TurkStream.

De dag voordat de commissie haar aankondiging deed, vetoreerde Hongarije een verklaring van steun voor het verbod.

De EU heeft in 2022 de import van Russische steenkool en olie verboden en heeft sindsdien plannen gemaakt om gas te verbieden.

De EU en G7 hebben in december 2022 ook een prijsplafond van $60 per vat op Russische olie die aan anderen in de wereld wordt verkocht, ingesteld, door te dreigen tankers die boven die prijs verkopen niet te verzekeren.

“Het is geen geheim dat we de prijs lager wilden,” schreef de Estse toenmalige premier Kaja Kallas, nu de EU’s hoofd buitenlandse zaken, op Twitter. “Een prijs tussen de 30-40 dollar zou Rusland aanzienlijk schaden,” zei ze.

Er werd gespeculeerd dat de EU en G7 deze week het plafond zouden verlagen naar $45. Dat komt omdat, zelfs als de EU zou stoppen met het kopen van Russische energie, Moskou nog steeds naar schatting 215 miljard euro ($248 miljard) zou verdienen aan verkopen aan anderen.

Maar de EU kondigde aan dat het plan in de ijskast werd gezet vanwege stijgende energieprijzen – deels als gevolg van de oorlog van Israël tegen Iran.

Het huidige plafond van $60 had “weinig effect” terwijl olie goedkoop was, “maar in de afgelopen dagen hebben we gezien dat de olieprijs is gestegen [en] het bestaande plafond zijn functie dient,” vertelde von der Leyen aan verslaggevers aan de zijlijn van de G7-vergadering. “Dus op dit moment is er weinig druk om het olieprijsplafond te verlagen.”

Oekraïnes president Volodymyr Zelenskyy was het daar niet mee eens. “Als Russische olie niet meer dan $30 per vat kost, dan klinkt Moskou plotseling vredelievend,” schreef hij op het Telegram-berichtenplatform. Dat wordt geschat als de kostprijs van Russische olie-extractie, wat hen geen winstmarge laat om oorlogen te financieren.

Sluiten van de mazen

Rusland heeft het olieplafond gedeeltelijk omzeild door een “schaduwvloot” van tankers aan te schaffen die niet verzekerd zijn in EU- en G7-landen. Op dinsdag legde het VK sancties op tegen 20 tankers, naast de 100 van vorige maand. De volgende dag legde Australië beperkingen op aan 60 schepen, zijn eerste gerichte sancties tegen de schaduwvloot.

Op vrijdag zei de Amerikaanse Republikeinse senator Lindsey Graham dat hij en de Democraat Richard Blumenthal samenwerkten met de Trump-administratie om een sanctiepakket af te ronden dat secundaire sancties zou opleggen aan landen die nog steeds Russische energie importeren.

“We hebben nu meer dan 84 mede-indieners in de Senaat en 70 mede-indieners in het Huis van Afgevaardigden voor een wetsvoorstel om zware sancties en tarieven op Rusland en zijn financiële ondersteuners op te leggen,” schreef Graham in een column. Dat cijfer was gestegen van 50 senatoren op 1 april. Trump heeft zich tegen sancties verzet, in plaats daarvan de voorkeur gegeven aan het overhalen van Poetin in plaats van confrontatie.

Zelenskyy bekritiseerde die aanpak in een interview met de Amerikaanse outlet Newsmax op zaterdag. “Vandaag lijkt het gesprek van Amerika met de Russen op een warm gesprek,” zei hij. “Laten we eerlijk zijn: dit zal Poetin niet stoppen. Een verandering van toon is nodig. Poetin moet duidelijk begrijpen dat Amerika achter Oekraïne zal staan, inclusief door sancties op te leggen en ons leger te steunen.”

Politico meldde donderdag dat de EU ook overwoog om ongeveer 200 miljard euro aan bevroren Russische activa van het Euroclear-systeem in België over te hevelen naar een “speciale doelfonds”. Momenteel kan Euroclear alleen investeren via de Belgische centrale bank, die veilig is maar lage rendementen biedt. Het nieuwe fonds zou risicovollere investeringen mogen doen, wat mogelijk de inkomsten zou verhogen die naar de steun van Oekraïne kunnen worden gericht.

Kleine vorderingen, enorme verliezen

Rusland is de afgelopen week doorgegaan met het aanvallen van Oekraïense posities en heeft kleine vorderingen geboekt. Zelenskyy vertelde Bild vorige week dat Oekraïense en Russische troepen zich in de 18e of 19e dag bevonden van een Russische offensief dat was ontworpen om een doorbraak te creëren. De Oekraïense zijde had een belangrijke sectie van de Russische opmars verslagen, waardoor Russische eenheden niet konden samenkomen, zei hij.

Russische troepen veroverden het dorp Horikhove in de oostelijke Donetsk-regio van Oekraïne op zaterdag. Dat, en andere Russische incrementele vooruitgangen, hebben enorme kosten aan levens met zich meegebracht.

De Britse defensie-inlichtingendienst schatte op 12 juni dat Rusland een miljoen slachtoffers had geleden in de oorlog, van wie 40-50 procent waarschijnlijk onherstelbare verliezen waren – gedoden, vermist en vermoedelijk dood of onherstelbaar gewond.

Ongeveer 200.000 van die slachtoffers zouden naar schatting in de eerste vijf maanden van dit jaar zijn gevallen, wat suggereert dat de slachtoffers van Rusland toenemen. Het Institute for the Study of War, een denktank gevestigd in Washington, heeft de Russische slachtoffers geanalyseerd en vastgesteld dat ze ongeveer verdubbeld zijn in elk jaar van de oorlog.

Op basis van cijfers van het Oekraïense Generale Staf schatte het dat Russische troepen in 2022 gemiddeld 340 slachtoffers per dag leden, wat steeg naar 693 slachtoffers per dag in 2023 en 1.177 slachtoffers per dag in 2024. Dit jaar hebben de Russische dagelijkse slachtoffers gemiddeld 1.286 bedragen.