De grootste economische risico’s voor EBRD-landen in Europa

De grootste economische risico’s voor EBRD-landen in Europa

Exportconcurrentie vanuit China en handelsonzekerheden zijn enkele van de problemen die de economische groei in de regio’s onder druk zetten die worden gedekt door de Europese Bank voor Heropbouw en Ontwikkeling (EBRD).

Enkele Centraal-Europese landen, waaronder Hongarije, Roemenië en Slovenië, hebben hun economische vooruitzichten zien verslechteren door stijgende handelsheffingen en toenemende concurrentie vanuit China, wat hun export onder druk zet. Dit blijkt uit de laatste vooruitzichten van de EBRD.

De groei in de 43 landen waar de EBRD in investeert, steeg van 2,8% in 2024 naar 3,3% in de eerste helft van 2025. Na een sterkere dan verwachte eerste helft van 2025 voorspelt de organisatie een aanzienlijke vertraging van de groei in de tweede helft van het jaar in al haar regio’s, waaronder Centraal-Azië, het Zuidelijke en Oostelijke Middellandse Zeegebied, evenals Zuidoost-Europa, Centraal-Europa en de Baltische staten. De huidige vooruitzichten sluiten recent toegetreden regio’s zoals sub-Sahara Afrika en Irak uit.

De belangrijkste risico’s die de groei belemmeren zijn aanhoudende handelsspanningen en een verzwakkende wereldwijde vraag. De EBRD verwacht echter dat de groei in 2026 weer zal toenemen. Volgens het rapport over Regionale Economische Vooruitzichten wordt verwacht dat de productie dit jaar met 3,1% zal groeien, voordat deze versnelt naar 3,3% in 2026. In vergelijking met de vorige vooruitzichten betekent dit een iets betere groei voor 2025 en een iets slechtere voor 2026.

Welke landen zijn het zwaarst getroffen?

Landen waar de EBRD haar prognoses aanzienlijk heeft verlaagd, zijn voornamelijk EU-lidstaten in Centraal-Europa en de Baltische staten. De groeiprognose voor Slovenië werd dit jaar met 1,2% verlaagd, met een verwachte groei van 0,7%. Het land zag een grote daling van zijn export naar de VS in de eerste helft van het jaar, goed voor 1% van het BBP.

Hongarije zag een neerwaartse herziening van 1%, met een voorspelling van 0,5% groei dit jaar. Investeringen in het land blijven achter, deels door bevroren Europese fondsen en hogere financieringskosten. De productie in Hongarije is ook beïnvloed door de zwakte uit Duitsland, waar de verwerkende industrie een scherpere krimp heeft doorgemaakt dan eerder geschat, aldus het rapport.

Ook Letland en Estland hebben een neerwaartse herziening ondergaan, respectievelijk met 0,9% en 0,8%. De negen landen die de regio Centraal-Europa en de Baltische staten vormen, worden verwacht een groei van 2,4% in 2025 en 2,7% in 2026 te ervaren.

Deze landen hebben beperkte groeivooruitzichten door zwakkere externe vraag, begrotingssnijdingen en hogere Amerikaanse tarieven die hun handel schaden. Deze effecten kunnen deels worden gecompenseerd door hogere investeringen in infrastructuur, volgens het EBRD-rapport.

Europese EBRD-landen met betere vooruitzichten zijn onder andere Polen, wiens prognose met 0,2% is verhoogd, met een verwachte groei van 2,5% dit jaar. Ook de vooruitzichten voor Litouwen voor 2026 zijn met 0,6% naar boven bijgesteld.

Verwijzend naar deze twee landen, zei EBRD-hoofdeconoom Beata Javorcik: “Je ziet dat landen die het goed doen, landen zijn die gediversifieerd zijn, grotere economieën zoals Polen, die minder afhankelijk zijn van export, landen die veel hebben geïnvesteerd, vooral in publieke investeringen.”

De vooruitzichten van Polen zijn verbeterd door zijn investeringen in infrastructuur, waaronder projecten voor de energietransitie, evenals spoor- en defensiewerkzaamheden.

Elders, in Oost-Europa en de Kaukasus, werd de groeiprognose voor Oekraïne met 0,8% verlaagd naar 2,5% groei dit jaar, als gevolg van de gevolgen van de voortdurende Russische agressie en zwakke oogsten.

Ondertussen werden de groeiprognoses in het Zuidoost-Europese deel van de EU, waaronder Bulgarije, Griekenland en Roemenië, met 0,3% verlaagd voor dit jaar en met 0,5% voor 2026. Lagere exporten worden in balans gehouden met sterkere investeringen in de regio, waar Roemenië de zwakste positie heeft.

Het land “zal EU-fondsen volledig moeten benutten om de groei te stimuleren,” aldus het EBRD-rapport. De bank verwacht een gemiddelde BBP-groei van 1,7% in 2025 en 1,9% in 2026 voor de drie landen in het Zuidoost-Europese deel van de EU.

De belangrijkste risico’s voor EBRD-landen in Europa

Handelsspanningen zijn een van de drukpunten voor de regio’s, en met name voor de Europese landen, volgens het rapport. Bijna alle EU-exporten naar de VS worden vanaf het einde van augustus 2025 geconfronteerd met een tarief van 15%. Dit heeft sommige economieën een kortetermijnboost gegeven in de eerste helft van het jaar, maar op de lange termijn wordt verwacht dat de heffingen de productie zullen schaden.

“De impact van de tarieven moet nog steeds blijken,” zei Javorcik. Ondertussen staan Europese landen ook voor het langetermijnrisico van een steeds strakkere handelsconcurrentie met China. “China is goed voor een kwart van de wereldwijde export en exporteert meer dan Duitsland en de VS samen,” zei Javorcik. Ze voegde eraan toe dat “China en onze landen de neiging hebben vergelijkbare producten te exporteren,” wat betekent dat het land “langzaam een concurrent voor geavanceerde Europese landen aan het worden is”.

In het afgelopen decennium heeft China zijn export van auto’s en batterijen verhoogd, goederen die ook belangrijke delen van de export voor sommige economieën in EBRD-regio’s vormen.

Desondanks kunnen Europese EBRD-landen ook winst boeken op belangrijke exportmarkten, vooral waar de VS de afhankelijkheid van Chinese leveranciers wil verminderen.

Ondertussen behoren ook fiscale kwetsbaarheden tot de risico’s waar EBRD-landen de komende twee jaar mee te maken hebben. Een aantal economieën draagt de last van hoge kosten om hun schulden te bedienen. Voor Europese landen zoals Hongarije bedraagt de kostprijs ongeveer 4% van het BBP; voor Polen en Roemenië komt dit in 2025 boven de 2% uit.

Wat kan de Europese economieën stimuleren?

“Het Amerikaanse handelsbeleid kan een bedreiging zijn, maar het kan ook een kans zijn,” legde Javorcik uit. Ze zei dat hoewel hogere Amerikaanse tarieven de exporten van Europese landen kunnen schaden, het ook een kans biedt voor Oost-Europese landen “om producten te exporteren die voorheen uit China kwamen en die door veel hogere tarieven minder concurrerend zijn geworden,” voegde ze toe.

De hoofdeconoom benadrukte ook de potentiële voordelen van Chinese investeringen in Europese landen. “Als je teruggaat naar het Draghi-rapport dat een jaar geleden werd gepubliceerd, stelde het Draghi-rapport voor om Chinese investeringen, FDI, in de autofabricage aan te trekken en technologieoverdracht naar Europese bedrijven af te dwingen,” zei ze.

Ondertussen zien velen in Europa defensie-uitgaven als een manier om het BBP te stimuleren, maar of verhoogde defensie-uitgaven daadwerkelijk de groei kunnen aanjagen hangt af van drie factoren, volgens Javorcik. Ze suggereerde dat uitgaven aan infrastructuur een belangrijke zet zijn. “Als je een goed deel van de defensie-uitgaven besteedt, niet aan kernverdediging, maar aan alles wat nodig is – infrastructuur, energiebeveiliging, IT-beveiliging – profiteren de particuliere sector en stimuleren ze dus de groei.”

“De tweede keuze die je hebt is hoeveel je importeert versus lokaal koopt,” vervolgde ze, eraan toevoegend dat de derde belangrijkste factor is om te investeren in “het ontwikkelen van het beste defensiesysteem van morgen”, in plaats van het beste defensiesysteem van vandaag. “Hoe hoger de investering in R&D-uitgaven, hoe groter de stimulans voor toekomstige economische groei,” concludeerde de hoofdeconoom van de EBRD.