Logistieke druk neemt toe in de Kaspisch-Centraal-Aziatische corridor naarmate handelsroutes evolueren

Logistieke druk in de Kaspische-Centraal-Azië corridor neemt toe naarmate handelsroutes zich ontwikkelen

De Kaspische-Centraal-Azië corridor staat onder groeiende druk, omdat de stijgende handelsvolumes de bestaande pijpleidingen, spoor- en havencapaciteit overstijgen. Tegelijkertijd wint de Midden Corridor aan relevantie als alternatieve route tussen Azië en Europa.

Transport- en energiefunctionarissen die bijeenkomen in de hoofdstad van Azerbeidzjan, zeggen dat de Kaspische-Centraal-Azië corridor een complexere fase ingaat, nu de stijgende handelsvolumes de capaciteit en veerkracht van de bestaande infrastructuur die Azië en Europa verbindt, beginnen te overstijgen.

Tijdens een regionaal forum op 23 en 24 april beschrijven deelnemers een systeem dat nog steeds functioneert, maar steeds meer onder druk staat, terwijl pijpleidingen, spoorwegen en havens te maken hebben met toenemende operationele en financiële druk.

Infrastructuur aanwezig, maar grenzen komen in zicht

Ondanks de zorgen beweren sommige experts dat de regio niet vanaf nul begint. “Wat betreft transport is alle infrastructuur aanwezig,” zegt Askar Ismayilov, adviseur voor Centraal-Azië bij het Global Gas Center. “Zelfs als we de capaciteit willen vergroten, vereist dat geen significante kapitaalinvesteringen.” Hij suggereert dat deze basis een zekere kostestabiliteit biedt. “In dit geval zullen de transportkosten niet dramatisch stijgen,” voegt hij toe, verwijzend naar bestaande netwerken als basis voor geleidelijke uitbreiding. Maar de uitdaging is niet langer alleen de infrastructuur — het is ook veiligheid en aanbod.

“We zien dat geen enkele route veilig zal zijn, de wereld is veranderd,” zei Ismayilov. “Hoe meer we uitbreiden en het aantal routes vergroten, hoe meer dit zal bijdragen aan de veiligheid van de aanvoer.”

Pijpleidingafhankelijkheid blijft een structureel risico

Een groot deel van het export systeem van de regio is nog steeds afhankelijk van een beperkt aantal corridors. Kazachstan blijft sterk afhankelijk van de CPC-pijpleiding naar de Zwarte Zee, terwijl Azerbeidzjan volumes distribueert via de Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC) en Baku-Supsa routes. Voor John Patterson, medeoprichter en bestuurslid van de Britse Kamer van Koophandel in Azerbeidzjan, is het probleem niet alleen capaciteit, maar ook urgentie. “Er is een enorme vraag naar olie en gas die eraan komt,” zegt hij. “Het heeft pijpleidingen nodig, het heeft connectiviteit nodig. Dat is waar dit forum echt om draaide.”

Hij wijst op scherpe stijgingen in grondstofprijzen als een waarschuwingssignaal. “LNG is dramatisch gestegen sinds het begin van het conflict, Brent is ook aanzienlijk hoger,” merkt Patterson op. “Al deze kwesties zullen grote gevolgen hebben voor de wereldeconomie.”

Connectiviteit wordt strategisch voordeel

Nu wereldwijde toeleveringsketens zich aanpassen, wordt de mogelijkheid om energie en goederen efficiënt te verplaatsen een strategisch voordeel. “Als alternatieve aanvoerwegen kunnen worden gebruikt, en transportverbindingen, of het nu pijpleidingen, wegen of spoorwegen zijn, kunnen worden verbeterd, dan wordt de wereldmarkt minder afhankelijk van knelpunten,” zegt Patterson, verwijzend naar kwetsbaarheden rond belangrijke maritieme routes. Azerbeidzjan positioneert zich in het bijzonder als een doorvoerhub.

“Voor Baku ligt het belang in de bestaande pijpleidingconnectiviteit met Europa en de westerse markten,” zegt hij. “Het heeft de knowhow en capaciteit om Centraal-Azië te helpen zijn hulpbronnen te transporteren.” Deze rol strekt zich verder uit dan olie. “Goederen, of het nu olie is of zelfs grondstoffen zoals katoen, kunnen hierheen verplaatst worden naar de Europese Unie,” voegt Patterson toe, waarbij hij de regio beschrijft als een brug tussen productie- en consumptiemarkten.

Midden Corridor wint terrein

Tegen deze achtergrond verschuift de aandacht naar de Midden Corridor, de trans-Kaspische route die China, Centraal-Azië, de Zuid-Kaukasus en Europa verbindt. De deelnemers zeiden dat de relevantie is toegenomen nu landen alternatieven zoeken voor de noordelijke en zuidelijke routes die verstoord zijn door geopolitieke spanningen. De spoorweginfrastructuur staat al onder druk. De Baku-Tbilisi-Kars spoorlijn ondergaat upgrades om de capaciteit te verhogen, terwijl havens aan de Kaspische en Zwarte Zee te maken hebben met stijgende vrachtvolumes.

Van de Alyat en Dubendi terminals in Azerbeidzjan tot de Aktau en Kuryk havens in Kazachstan en de Zwarte Zee toegangspunten in Georgië, versnelt de vraag naar doorvoer, vaak sneller dan uitbreidingsprojecten kunnen volgen.

Nieuwe pijpleidingambities komen weer op de agenda

Nu de druk toeneemt, komen langbesproken projecten weer op de agenda. “Voor Kazachstan en andere Centraal-Aziatische landen is Azerbeidzjan essentieel,” zegt Assylbek Jakiyev, voorzitter van de Petro Council Kazakhstan. “Dit zou een wederzijds voordelig project moeten zijn.” Hij wijst op de mogelijkheid om de discussies over een trans-Kaspische pijpleiding nieuw leven in te blazen. “We kunnen de onderhandelingen herstarten om een pijpleiding via de Kaspische Zee te bouwen die aansluit op de BTC-pijpleiding,” zei Jakiyev. Dergelijke projecten vereisen regionale afstemming. “Kazachstan, Turkmenistan en Azerbeidzjan kunnen overeenkomen deze pijpleiding te bouwen en aan te sluiten op bestaande systemen,” voegde hij toe, hoewel hij erkende dat formele discussies beperkt blijven.

Milieu- en operationele druk nemen toe

Buiten de infrastructuur compliceren natuurlijke factoren ook de logistiek. Daling van de waterstanden in de Kaspische Zee beïnvloeden al de havenoperaties, verminderen de diepgang en vereisen baggerwerk, terwijl scheepvaartmaatschappijen hun vloot moeten aanpassen aan ondiepere omstandigheden. Tegelijkertijd herstructureren financiële en regelgevende beperkingen, van naleving van sancties tot stijgende verzekerings- en vrachtkosten, de investeringsbeslissingen.

Een systeem in transformatie

Voor Ismayilov is de conclusie duidelijk: infrastructuur alleen zal niet voldoende zijn. “Het belangrijkste nu is om de productie te verhogen,” zegt hij, waarbij hij de groei van het aanbod koppelt aan transportdiversificatie. Overal beschrijven deelnemers een logistiek netwerk dat strategisch van vitaal belang blijft, maar onder druk staat om te evolueren. Naarmate de handelsstromen toenemen en de geopolitieke risico’s aanhouden, verschuift de Kaspische-Centraal-Azië corridor van een stabiele doorvoerroute naar een dynamischer, competitiever en risicogevoeliger systeem, waarbij veerkracht, diversificatie en connectiviteit de lange termijn rol in wereldwijde energie en handel zullen bepalen.