Centraal-Azië groeit in 2025 met meer dan 6%, voorop op geavanceerde economieën

Centraal Azië boekt groei van meer dan 6% in 2025, beter dan geavanceerde economieën

De economische activiteit versnelde in 2025 in Kazachstan, Oezbekistan, de Kirgizische Republiek en Tadzjikistan. Azerbeidzjan, hoewel buiten Centraal-Azië, bleef nauw verbonden via energie- en handelscorridors die de regio met Europa en wereldmarkten verbinden.

De gecombineerde economie van Centraal-Azië groeide in 2025 met meer dan 6% vergeleken met het voorgaande jaar, volgens regionale BBP-gegevens. Onafhankelijke schattingen plaatsen de groei tussen 6,2% en 6,6%, afhankelijk van de gebruikte methodologieën. De Wereldbank schat de regionale uitbreiding op 6,2%, terwijl de Euraziatische Ontwikkelingsbank (EOB) de groei op 6,6% schat. De cijfers omvatten Kazachstan, Oezbekistan, de Kirgizische Republiek en Tadzjikistan, terwijl Turkmenistan vanwege databeperkingen is uitgesloten.

Deze groei staat in schril contrast met de aanzienlijk langzamere voorspellingen voor geavanceerde economieën. De EOB voorspelt een groei van ongeveer 1,6% voor de Verenigde Staten en ongeveer 1,1% voor het eurogebied in 2026, terwijl van China een groei van ongeveer 4,6% wordt verwacht. Ondanks de sterke cijfers waarschuwen economen dat inflatie, inkomensverschillen en afhankelijkheid van externe factoren de dagelijkse economische realiteit in de regio blijven beïnvloeden.

Kazachstan: olie, industrie en diversificatie

Kazachstan, de grootste economie van Centraal-Azië, breidde uit met ongeveer 5,9% in 2025 en wordt voorspeld met een groei van 5,5% in 2026, volgens de EOB. Deze cijfers markeren de sterkste prestatie in meer dan een decennium. Olie blijft de ruggengraat van de groei, ondersteund door eerder dan verwachte uitbreiding van de productie in het Tengiz-olieveld. Tegelijkertijd heeft de productie, met name in machines en metalen, aan momentum gewonnen, met nieuwe fabrieken die in verschillende regio’s zijn geopend.

“Dit is vooral te danken aan het feit dat de impact van het ontsluiten van investeringspotentieel sterker bleek te zijn dan we in juni hadden verwacht,” zei Aigul Berdigulova, senior analist bij het centrum voor macro-economische analyse van de EOB. “Bovendien is de industriële productie dit jaar snel gegroeid, grotendeels als gevolg van overheidsmaatregelen gericht op het diversifiëren van de economie.”

Stijgende inkomens hebben hypotheken en autoleningen ondersteund, terwijl binnenlands reizen is toegenomen. Echter, ambtenaren erkennen de beperkingen van een op energie gebaseerde groeimodel en investeren in transportroutes over de Kaspische Zee en in verwerkingsindustrieën om de inkomstenbronnen te verbreden. Inflatie, die vorig jaar rond de 12,3% lag, blijft de koopkracht aantasten, waardoor de rente hoog blijft en het huishoudelijke bestedingen beperkt.

Oezbekistan: snelle groei en structurele verandering

Oezbekistan registreerde een van de sterkste prestaties in de regio, met een BBP-groei van 7,4% in 2025 en een verwachte 6,8% in 2026, volgens de EOB. Het BBP van het land overschreed €133 miljard in 2025, een stijging ten opzichte van ongeveer €56 miljard negen jaar eerder. Gedurende dezelfde periode steeg het BBP per hoofd van de bevolking van ongeveer €1.750 naar ongeveer €3.220, bijna een verdubbeling van de gemiddelde inkomensniveaus.

Investeringen in vaste activa stegen met meer dan 15% jaar-op-jaar in de eerste negen maanden van 2025, terwijl de export in waarde meer dan 33% steeg. Voortdurend hoge wereldwijde goudprijzen speelden een belangrijke rol, met exportinkomsten uit het edelmetaal die met meer dan 70% jaar-op-jaar stegen, volgens gegevens van het statistiekbureau van Oezbekistan, geciteerd door de Wereldbank en de Euraziatische Ontwikkelingsbank.

“Zelfs één sector, diensten, draagt nu ongeveer €72,4 miljard bij aan het BBP. Digitale diensten zijn vooral belangrijk. Het project ‘One Million AI Programmers’ toont aan hoe nieuwe vaardigheden inkomens kunnen creëren die meerdere keren hoger zijn dan het gemiddelde,” zei Gulasal Madrahimova, decaan aan het Tashkent Instituut voor Textiel en Lichte Industrie.

President Shavkat Mirziyoyev heeft gezegd dat ongeveer vijf miljoen mensen in 2025 een stabiele bron van inkomen hebben gekregen, terwijl 1,5 miljoen boven de armoedegrens zijn gekomen. Consumentenindicatoren zijn ook verschoven, met jaarlijkse woningverkopen die zijn gestegen tot ongeveer 270.000 en autoverkopen die één miljoen hebben bereikt.

Vanuit het perspectief van de Wereldbank zal de volgende groeifase veeleisender zijn. “Oezbekistan is sinds 2017 erkend als een van de beste economische hervormers ter wereld,” zei Pınar Yaşar, land-econoom bij het Wereldbankkantoor voor Oezbekistan. “Toekomstige groei moet gebaseerd zijn op een sterke private sector, toetreding tot de WTO en een eerlijke concurrentiepositie. Het verminderen van de staatsbetrokkenheid waar private bedrijven beter kunnen presteren, zal helpen investeringen aan te trekken en betere banen te creëren.”

Kirgizische Republiek en Tadzjikistan: snelle maar ongelijke expansie

De Kirgizische Republiek kwam naar voren als de snelst groeiende economie van de regio, met een geschatte BBP-groei van 10,3% in 2025 en een voorspelling van 9,3% in 2026, volgens de EOB. Tadzjikistan profiteerde ook van sterke remittances en publieke investeringen. Analisten zeggen dat een deel van de recente versnelling het gevolg is van de heroriëntatie van handels- en logistieke stromen na de grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland.

Kubat Rakhimov, een Kirgizische expert in infrastructuurontwikkeling in Centraal-Eurazië, betoogt dat voor ondergeïnvesteerde economieën hoge groeicijfers vaak een inhaalfase weerspiegelen in plaats van een structurele doorbraak. “Voor ondergeïnvesteerde economieën weerspiegelt een groei van rond de 6% vaak een inhaalfase, terwijl in geavanceerde economieën een groei van 1,5-2% al als sterk kan worden beschouwd,” zei hij.

Rakhimov voegde eraan toe dat BBP-groei alleen de levensstandaard niet volledig weergeeft, en wijst in plaats daarvan op het reëel besteedbaar inkomen en de arbeidsproductiviteit als meer betekenisvolle indicatoren van langdurige vooruitgang.

Azerbeidzjan: energiehub die Centraal-Azië verbindt met bredere markten

Azerbeidzjan, hoewel geografisch niet onderdeel van Centraal-Azië, is nauw verbonden met de regio via handels- en energie-infrastructuur en heeft in 2025 een gematigde economische expansie geboekt. Het Internationaal Monetair Fonds projecteert dat het BBP van Azerbeidzjan in 2025 met ongeveer 3,0% zal groeien, een vertraging ten opzichte van voorgaande jaren, op basis van de laatste landvoorspellingen.

Andere internationale voorspellingen variëren iets, met de Wereldbank die een groei van ongeveer 2,6% in 2025 voorspelt en de Asian Development Bank die een groei van 2,4% voor dezelfde periode schat. Hoewel het groeipercentage lager is dan dat van verschillende Centraal-Aziatische economieën, speelt Azerbeidzjan een centrale rol in het verbinden van de regio met wereldmarkten.

De economie blijft sterk afhankelijk van olie- en gasexport, die fiscale stabiliteit bieden maar doorgaans meer geleidelijke jaar-op-jaar veranderingen met zich meebrengen. Energie-inkomsten worden geïnvesteerd in infrastructuurprojecten, waaronder transportcorridors over de Kaspische Zee die Centraal-Azië met Europa en Turkije verbinden.

Deze routes hebben aan belang gewonnen nu handelsstromen tussen Azië en Europa de afgelopen jaren zijn hervormd, waardoor Azerbeidzjan relevanter wordt als transit- en logistiek centrum voor Centraal-Aziatische export, met name van koolwaterstoffen, metalen en landbouwproducten. De autoriteiten investeren ook in hernieuwbare energie en niet-olie sectoren in een poging de inkomstenbronnen te diversifiëren en de blootstelling aan cycli van grondstofprijzen te verminderen, terwijl ze nauwe economische samenwerking met Kazachstan, Oezbekistan en andere Centraal-Aziatische staten handhaven.

Inflatie, inkomenskloven en beleidsbeperkingen

Ondanks de snelle headline-groei blijft inflatie een belangrijke uitdaging in Centraal-Azië. Volgens schattingen van het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank bleef de inflatie in 2025 hoog in Centraal-Azië, met ongeveer 12% in Kazachstan, ongeveer 9% in de Kirgizische Republiek en ongeveer 7-8% in Oezbekistan.

“Lagere inflatie zal voorwaarden scheppen voor renteverlagingen. We verwachten ook dat de meeste nationale valuta’s in de regio over het algemeen stabiele dynamiek zullen vertonen,” zei Evgeny Vinokurov, hoofdeconoom bij de EOB.

Tenzij de inflatie afneemt, blijven hoge leenkosten de huishoudelijke gedragingen beïnvloeden, vaak ten koste van sterke nationale groeicijfers. Gegevens van de Wereldbank benadrukken ook grote inkomenskloven. Het BBP per hoofd van de bevolking in Kazachstan bedroeg ongeveer $14.154, vergeleken met ongeveer $3.162 in Oezbekistan en ongeveer $2.420 in de Kirgizische Republiek. Ter vergelijking, het BBP per hoofd van de bevolking in de Verenigde Staten overschreed $84.000.

Risico’s en de weg vooruit

Economen waarschuwen dat de huidige momentum kwetsbaar is voor externe schokken, waaronder een vertraging in China, veranderingen in de mondiale vraag naar koolwaterstoffen en metalen, of verschuivingen in geopolitieke dynamiek. De Wereldbank voorspelt een scherpere afkoeling dan de EOB, met een regionale groei van ongeveer 5,0% in 2026 en 4,6% in 2027, met verwijzing naar onzekerheid in de wereldhandel en zwakkere groei onder belangrijke partners.

Voor Centraal-Azië zal de uitdaging zijn om een periode van ongewoon snelle groei om te zetten in blijvende winsten in productiviteit, inkomens en institutionele kracht — en ervoor te zorgen dat sterke BBP-cijfers zich vertalen in duurzame verbeteringen in het dagelijks leven.