Het vastleggen van koolstof in bomen en bodem kan het klimaat eeuwenlang stabiliseren – mits goed uitgevoerd

Onderzoeksteam ontwikkelt methode voor evaluatie van koolstofverwijderingsportefeuilles

Een team van onderzoekers, geleid door de Universiteit van Cambridge, heeft een nieuwe methode ontwikkeld om te beoordelen of koolstofverwijderingsportefeuilles kunnen helpen de opwarming van de aarde gedurende eeuwen te beperken. Deze aanpak maakt onderscheid tussen het kopen van credits om risico’s te compenseren en het claimen van netto-negatieve emissies.

Volgens de onderzoekers opent de studie, gepubliceerd in het tijdschrift Joule, de weg voor natuurgebaseerde koolstofverwijderingsprojecten—zoals het planten van nieuwe bossen of het herstellen van bestaande bossen—om effectieve oplossingen voor klimaatverandering te worden, mits in balans met een portefeuille van andere verwijderingstechnieken.

De bevindingen tonen aan hoe natuurgebaseerde en technologiegebaseerde koolstofopslagoplossingen samen kunnen werken tijdens de overgang naar netto nul, en dagen de opvatting uit dat alleen permanente technologiegebaseerde ‘geologische opslag’ effectief klimaatverandering kan aanpakken.

De auteurs van de studie wijzen erop dat sommige koolstofverwijderingsportefeuilles, zoals het boskoolstofcompensatieprogramma van Californië, ernstig ondergefinancierd kunnen zijn voor risico’s die verder gaan dan de komende decennia. Ze pleiten voor een “buffer” van ongeveer twee ton opgeslagen koolstof voor elke ton gecompenseerd in portefeuilles met natuurgebaseerde oplossingen, en merken op dat dit “in de meeste gevallen voldoende is” om langetermijnrisico’s te beheersen.

Echter, onderzoekers geven aan dat de meest risicovolle portefeuilles die sterk afhankelijk zijn van natuurgebaseerde compensatie mogelijk extreme buffers van negen ton verwijderde koolstof voor elke ton uitgestoten koolstof nodig hebben. De auteurs waarschuwen voor het gebruik van dergelijke portefeuilles gezien de kosten en onzekerheden die ermee gepaard gaan.

Dr. Conor Hickey, hoofdauteur en assistent-professor energie en klimaat aan de Universiteit van Cambridge, zei: “Technologiegiganten zoals Microsoft en Meta besteden gezamenlijk miljarden aan koolstofverwijderingsportefeuilles om hun groeiende koolstofvoetafdruk te compenseren.” Hij voegde toe: “Terwijl bedrijven en landen het eens zijn dat een verhoogde investering in koolstofverwijdering essentieel is om netto nul-doelen te bereiken, willen ze ook begrijpen of koolstofverwijderingsschema’s kunnen helpen om de wereldwijde temperaturen op lange termijn te stabiliseren.”

“Onze benadering van risicobeheer biedt een van de eerste betrouwbare maatstaven voor portefeuillebeheerders die zich richten op langetermijnstabilisatie van temperaturen,” zei Hickey. “Het toont aan dat natuurgebaseerde koolstofopslag, zoals het planten van bomen, een grotere rol te spelen heeft dan critici aannemen wanneer het wordt gebruikt als onderdeel van een gediversifieerde koolstofverwijderingsportefeuille.”

Professor Myles Allen, co-auteur van de studie en professor geosystemenwetenschappen aan de Universiteit van Oxford, merkte op: “Duurzaam netto nul betekent geologische netto nul. Om het klimaat in overeenstemming met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te stabiliseren, moet iedereen die nog op compensatie vertrouwt, plannen om volledig over te schakelen naar koolstofdioxideverwijdering met geologische opslag tegen het midden van deze eeuw.”

Huidige marktprikkels geven de voorkeur aan goedkopere en meer beschikbare ‘biologische’ projecten om koolstofdioxide (CO₂) uit de atmosfeer te halen en op te slaan, zoals bosbouw, dat koolstof in bomen opsluit, of biochar, waarbij plantaardige materialen worden verhit om een houtskoolachtige stof te creëren die koolstof vasthoudt wanneer deze in de bodem wordt opgenomen.

Deze methoden brengen echter een hoger risico van koolstofheruitstoot met zich mee, bijvoorbeeld wanneer het landgebruik verandert of bosbranden toenemen. Ze worden vaak slechts als een tijdelijke oplossing beschouwd—de koolstof wordt niet lang genoeg vastgehouden om de stijgende wereldtemperaturen te remmen.

Alternatieve technologiegebaseerde oplossingen zoals Direct Air Capture (DAC) blijken moeilijk op grote schaal te realiseren wanneer de kosten hoog blijven en het proces energie-intensief is. Toch betekent de permanentie van koolstofopslag dat deze opkomende technologie minder kwetsbaar is voor terugkeer, zoals door lekkage. DAC kan worden gecombineerd met diepe ondergrondse opslag om de CO₂ op te slaan.

Voor de laatste studie heeft het onderzoeksteam een nieuw “risicobeheerraamwerk” ontwikkeld om nauwkeurig de extra CO₂-verwijdering te berekenen die nodig is om de temperaturen stabiel te houden over de eeuwen voor verschillende opslagportefeuilles. Hun analyse toont aan dat in sommige gevallen, zoals een risicovolle portefeuille die gedomineerd wordt door bosbouwprojecten, de extra hoeveelheid CO₂-verwijdering die nodig is om dit risico te compenseren niet veel verandert—of de tijdschaal nu 300 of zelfs 1.000 jaar is.

Hickey concludeerde: “Het verwijderen van meer koolstof nu kan effectief het risico van koolstofopslag gedurende eeuwen dekken, en dit kan worden gedaan met een mix van natuur en technologie, zolang de juiste buffers zijn ingebouwd.” Hij voegde toe: “Portefeuilles kunnen dure permanente oplossingen zoals DAC combineren met goedkopere natuurgebaseerde opties zoals het planten van bomen—waardoor ze aansluiten bij de bereidheid van de samenleving om te betalen, terwijl ze nog steeds bijdragen aan de doelen voor temperatuurstabilisatie.”

“Onze aanpak maakt strategische keuzes voor koolstofopslag mogelijk op basis van de huidige beschikbaarheid, terwijl ze zich richt op langetermijnstabilisatie van temperaturen. Het biedt kopers flexibiliteit en waardeert opslagopties met een lager risico, iets dat momenteel ontbreekt in de markt,” aldus Hickey.

Tegen 2050 streeft het VK naar netto nul, waarbij geologische opslag naar verwachting een belangrijke rol zal spelen in het opslaan van alle aanhoudende CO₂-emissies. Volgens de nieuwe richtlijnen van het VK en de EU moeten projecten voldoen aan een minimumvereiste van 200 jaar permanentie.