Vierde ronde van nucleaire gesprekken tussen de VS en Iran uitgesteld te midden van aanhoudende spanningen

Vierde ronde van nucleaire gesprekken tussen de VS en Iran uitgesteld te midden van aanhoudende spanningen

De minister van Buitenlandse Zaken van Oman heeft aangekondigd dat een vierde ronde van gesprekken met de Verenigde Staten over het nucleaire programma van Iran is uitgesteld. Minister Badr bin Hamad al-Busaidi deed de aankondiging op het sociale mediaplatform X op donderdag, slechts enkele dagen voordat de gesprekken in Rome zouden beginnen.

“Om logistieke redenen stellen we de bijeenkomst tussen de VS en Iran, die voorlopig gepland stond voor zaterdag 3 mei, uit,” schreef hij. “Nieuwe data zullen worden aangekondigd zodra er wederzijds overeenstemming is.”

Al-Busaidi had eerder drie rondes van gesprekken tussen Iran en de VS bemiddeld. De eerste vond plaats in de hoofdstad van Oman, Muscat, op 12 april, gevolgd door een vervolg in Rome het daaropvolgende weekend. Een derde ronde van onderhandelingen keerde terug naar Muscat op 26 april, waarbij de VS “vooruitgang” in de richting van een nucleaire overeenkomst prees.

Echter, de spanningen tussen de Iraanse en Amerikaanse regeringen zijn blijven sudderen onder de bijna wekelijkse bijeenkomsten. De regering van president Donald Trump heeft verklaard dat het doel is te voorkomen dat Iran een nucleaire wapen ontwikkelt, hoewel Teheran al lange tijd ontkent dat bewapening een doel is. Het positioneert zijn nucleaire programma als een civiel energieproject.

De Trump-regering heeft gesuggereerd dat haar doelen verder zouden kunnen reiken, namelijk de totale ontmanteling van het Iraanse uraniumverrijkingsprogramma. Medio april verklaarde de Amerikaanse speciale gezant Steve Witkoff dat “Iran moet stoppen met zijn nucleaire verrijkings- en bewapeningsprogramma” als onderdeel van een definitieve overeenkomst.

Vroeger op donderdag, voordat het uitstel werd aangekondigd, beschuldigde Iran de VS van “tegenstrijdig gedrag en provocerende verklaringen” over de nucleaire onderhandelingen. En op woensdag nam de VS een reeks agressieve stappen als onderdeel van zijn “maximale druk” campagne tegen Iran, wat de reeds gespannen relaties verder verhitte.

Als eerste heeft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zeven entiteiten gesanctioneerd die betrokken zijn bij de handel in Iraanse olieproducten, op basis van de bewering dat de opbrengsten “de terroristische activiteiten en proxy’s ondersteunen”. Vervolgens deed minister van Defensie Pete Hegseth zijn eigen opmerkingen, waarin hij waarschuwde dat Iraanse steun aan de Houthi’s, een gewapende groep in Jemen, tot Amerikaanse vergelding zou kunnen leiden.

“Bericht aan IRAN: We zien uw DODELIJKE steun aan de Houthi’s. We weten precies wat u doet,” schreef Hegseth op sociale media op woensdag. “U weet heel goed waar het Amerikaanse leger toe in staat is — en u bent gewaarschuwd. U zult de GEVOLGEN ondervinden op het moment en de plaats van onze keuze.”

Ondanks de verhitte retoriek zei het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat het uitstel van donderdag “op verzoek van de minister van Buitenlandse Zaken van Oman” kwam. De Iraanse woordvoerder Esmail Baghaei benadrukte ook dat zijn land zich inzet voor het bereiken van “een eerlijke en duurzame overeenkomst” met de VS.

Toch vertelde een hoge functionaris van de Iraanse regering aan het nieuwsagentschap Reuters, op voorwaarde van anonimiteit, dat de recente Amerikaanse acties verband hielden met het uitstel. “De Amerikaanse sancties op Iran tijdens de nucleaire gesprekken helpen de partijen niet om het nucleaire geschil via diplomatie op te lossen,” zei de functionaris tegen Reuters. “Afhankelijk van de aanpak van de VS, zal de datum van de volgende ronde gesprekken worden aangekondigd.”

Andere media-berichten wijzen er ondertussen op dat de VS niet volledig achter de vooruitzichten van vernieuwde gesprekken in Rome dit weekend stonden. Een anonieme bron vertelde de Associated Press dat de VS “nooit zijn deelname” aan de verwachte gesprekken van dit weekend had bevestigd, maar dat verdere onderhandelingen “in de nabije toekomst” werden verwacht.

Opvolgende Amerikaanse regeringen hebben geprobeerd te voorkomen dat Iran een nucleair wapen verwerft. Een recente inspanning culmineerde in een overeenkomst uit 2015, bekend als het Gezamenlijk Alomvattend Actieplan (JCPOA). Deze multilaterale overeenkomst, gesmeed tijdens de regering van president Barack Obama, creëerde een kader voor Iran om verlichting van internationale sancties te ontvangen, in ruil voor het verminderen van zijn uraniumverrijking en het ondergaan van inspecties van zijn nucleaire faciliteiten.

Maar toen Trump Obama opvolgde als president van de VS, zette hij plannen in gang om de VS in 2018 uit de JCPOA te trekken, waardoor de overeenkomst instortte. In plaats daarvan voerde Trump tijdens zijn eerste termijn als president van 2017 tot 2021 een campagne van “maximale druk” tegen Iran, een strategie die hij opnieuw heeft opgepakt sinds hij in januari voor de tweede keer aantrad.

Toen Trump in maart een nieuwe ronde Amerikaanse aanvallen tegen de Houthi’s lanceerde, waarschuwde hij dat hij Iran verantwoordelijk hield voor de Houthi-aanvallen op schepen in de Rode Zee — en hij suggereerde dat hij overwoog om geweld tegen dat land te gebruiken als gevolg daarvan. “Elke schot dat door de Houthi’s wordt afgevuurd, zal vanaf dit punt worden beschouwd als een schot dat is afgevuurd vanuit de wapens en het leiderschap van IRAN, en IRAN zal verantwoordelijk worden gehouden, en de gevolgen zullen ernstig zijn!” schreef Trump op 17 maart.

Meer recentelijk dreigde de Amerikaanse president dat militaire actie ook een gevolg zou kunnen zijn als er geen nucleaire overeenkomst werd bereikt. In een interview met Time Magazine, gepubliceerd op 25 april, sprak Trump over de druk van de Amerikaanse bondgenoot Israël om Iran militair te confronteren, en zei hij dat hij het niet had uitgesloten. “Het is mogelijk dat we moeten aanvallen omdat Iran geen nucleair wapen zal hebben,” zei Trump op een gegeven moment. “Uiteindelijk zou ik die keuze aan hen overlaten, maar ik zei dat ik veel liever een deal zou hebben dan dat er bommen worden gegooid.”

Hij voegde later toe: “Als we geen deal maken, zal ik de leiding hebben,” verwijzend naar militaire interventie. Maar de Amerikaanse president benadrukte dat hij optimistisch was dat de gesprekken met Iran goed zouden verlopen. Hij toonde zelfs bereidheid om persoonlijk met de Iraanse leiding te ontmoeten. “Ik denk dat we een deal met Iran gaan maken. Ik denk dat we een deal met Iran gaan maken,” zei hij. “Niemand anders kan dat doen.”