70 Jaar Gegevens Tonen Aan: Aanpassingsmaatregelen Verminderen Overstromingsschade en Doden in Europa

Mensen passen zich aan overstromingen aan door middel van privémaatregelen, vroegtijdige waarschuwingen, noodvoorbereidingen en andere oplossingen. Een nieuwe studie van het Potsdam Instituut voor Klimaatimpactonderzoek (PIK) toont aan dat deze aanpassingen, anders dan structurele overstromingsbescherming, de economische verliezen door overstromingen met 63% en het aantal doden met 52% hebben verminderd sinds 1950.

De studie analyseert zeven decennia van historische overstromingsimpact in Europa en laat zien hoe aanpassingsmaatregelen de schade in de loop der tijd hebben verminderd. Overstromingsschade is het resultaat van de interactie tussen gevaren, zoals zware regenval of stormvloeden, blootstelling (hoeveel mensen en activa zich in kwetsbare gebieden bevinden) en kwetsbaarheid (hoezeer deze gebieden door overstromingen kunnen worden getroffen).

“Overstromingsbescherming en andere aanpassingsmaatregelen hebben in hoge mate de toenemende overstromingsrisico’s door uitbreiding in overstromingsgebieden en klimaatverandering op het continent gecompenseerd sinds 1950,” legt Dominik Paprotny, een PIK-onderzoeker en de hoofdauteur van de toeschrijvingsstudie die is gepubliceerd in Science Advances, uit. “De kwetsbaarheid is aanzienlijk verminderd, maar de vooruitgang in aanpassing is de afgelopen 20 jaar trager gegaan, wat de noodzaak aangeeft voor extra inspanningen om toekomstige stijgingen van overstromingsverliezen door klimaatverandering te voorkomen.”

Volgens de studie zijn de economische verliezen in Europa door overstromingen en het aantal getroffen mensen met ongeveer 8% toegenomen sinds 1950 als gevolg van klimaatverandering. Het onderzoeksteam heeft 1.729 overstromingen onderzocht die plaatsvonden in Europa tussen 1950 en 2020, waarbij ze deze vergeleken in scenario’s met en zonder klimaat- en sociaaleconomische veranderingen sinds 1950.

Met behulp van historische schadegegevens van deze gebeurtenissen konden de onderzoekers ook veranderingen in het beschermingsniveau afleiden dat werd geboden door maatregelen zoals dijken, dammen, vroegtijdige waarschuwingssystemen en gewijzigde bouwvoorschriften op Europees niveau in de loop der tijd. Hun resultaten tonen aan dat de toegenomen blootstelling de schade heeft vergroot, maar verbeterde beschermingsmaatregelen en verminderde kwetsbaarheid hebben deze trend gedeeltelijk gecompenseerd.

Schaal van schade ten opzichte van het BBP gedaald tot een derde De studie identificeert de factoren achter de langetermijntrends in overstromingsschade in Europa en onthult duidelijke regionale verschillen: De niveaus van overstromingsbescherming zijn in West- en Zuid-Europa meer verbeterd dan in oostelijke en noordelijke delen van het continent. Bovendien laat de studie zien dat de kwetsbaarheid op het continent is afgenomen, met enkele uitzonderingen, vooral voor de bevolking die in delen van Oost-Europa is getroffen.

Absolute economische verliezen zijn bijna verdubbeld van 37 miljard euro tussen 1950 en 1960 tot 71 miljard euro in het afgelopen decennium. Relatief gezien is de economische impact echter aanzienlijk afgenomen in percentage termen, en bedraagt nu ongeveer een derde van dat in de jaren vijftig. Dit komt omdat de economische groei sinds de jaren vijftig de toename van de schade heeft overtroffen.

Aanpassing heeft zijn grenzen “We kunnen schade verminderen door aanpassing, maar aanpassing heeft zijn grenzen,” zegt Katja Frieler, hoofd van het internationale klimaatimpactmodelvergelijkingsproject ISIMIP bij PIK en co-auteur van de studie. “Naarmate de opwarming toeneemt, komen we dichter bij die grenzen.” In de afgelopen vier jaar hebben zich meerdere bijzonder zware overstromingen voorgedaan, zoals de overstroming in het Ahrtal in Duitsland in 2021.

“Het is belangrijk om de voortgang in aanpassing en de impact van klimaatverandering continu te volgen, en om snel de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen te verminderen om de impact van klimaatverandering binnen beheersbare grenzen te houden,” concludeert Frieler.